Eerst even je twijfels wegnemen

Hoe lang het duurt hangt vooral af van twee dingen: of je een visum nodig hebt, en hoe lang de instantie die dat visum afgeeft erover doet. Binnen de EU verhuis je in beginsel zonder toestemming vooraf; daarbuiten begint de klok pas te lopen als je aanvraag compleet is. Een gemiddelde noemen wij niet: geen instantie meet hoe lang Nederlanders over een emigratie doen, en een getal dat wij zelf verzinnen helpt je niet bij het plannen van jouw vertrek. Wat wel helpt: zoek per land de doorlooptijd op die de dienst zelf publiceert, en reken daar de tijd bij op die jij nodig hebt om je papieren compleet te krijgen.

Verblijf je in een periode van een jaar (12 maanden, niet per se een kalenderjaar) in totaal langer dan 8 maanden buiten Nederland (de maanden hoeven niet aaneengesloten te zijn) dan ben je verplicht je uit te schrijven bij je gemeente (BRP-uitschrijving). Doe je dat niet, dan kun je een boete krijgen (bron: nederlandwereldwijd.nl). Na uitschrijving vervalt je automatische kiesrecht, maar je kunt je als kiezer in het buitenland registreren via verkiezingenindebuitenland.nl, dan stem je per post of via het consulaat. Je AOW-opbouw stopt wel over de jaren buiten Nederland, tenzij je vrijwillig bijdraagt aan de SVB.

Lees verder in de gids →

Veel Nederlandse banken laten je je rekening aanhouden na emigratie, maar dit is beleid per bank en kan afhangen van je nieuwe woonland, vooral buiten de EU/EER kunnen banken de relatie beëindigen. Er bestaat geen wettelijk recht op het aanhouden van de rekening; controleer vóór vertrek de voorwaarden bij je eigen bank en regel zo nodig tijdig een alternatief. Een tweede rekening bij Wise of Revolut is handig voor internationale transfers.

De M-aangifte is de Nederlandse inkomstenbelastingaangifte voor een jaar waarin je maar een deel van het jaar in Nederland woonde door emigratie of immigratie. Of en hoe je aangifte doet, controleer je in Mijn Belastingdienst of bij de Belastingdienst; ga niet uit van automatische toezending. De aangifte onderscheidt de binnenlandse en buitenlandse periode, maar elke inkomens- en vermogenscategorie volgt haar eigen wettelijke en verdragsregels.

Lees verder in de gids →

Ja, altijd. Als EU-burger heb je te allen tijde het recht om terug te keren naar Nederland. Je schrijft je weer in bij je oude of nieuwe gemeente. Let op: na terugkeer gelden voor sommige regelingen opnieuw voorwaarden (zoals inschrijving, verzekering of opbouweisen) voordat je er recht op hebt; er is geen uniforme wachttijd, check dit per regeling bij de uitvoerende instantie.

Er bestaat geen universele 183-dagenregel die op zichzelf je fiscale woonplaats bepaalt. Een land beoordeelt woonplaats eerst volgens zijn eigen wet en feitelijke omstandigheden. Als twee landen je als inwoner zien, kan een belastingverdrag met criteria zoals duurzame woning, middelpunt van levensbelangen en gewone verblijfplaats uitkomst bieden. De bekende 183-dagentoets speelt vaak bij de verdeling van heffing over arbeidsloon en verschilt per verdrag en meetperiode.

Meestal wel: de SVB betaalt de AOW rechtstreeks op je buitenlandse rekening. Maar in sommige landen betaalt de SVB een lagere AOW (Wet BEU), check je woonland op svb.nl. Wat er netto overblijft verschilt per land: er kan loonbelasting of een buitenlandbijdrage Zvw worden ingehouden, en in sommige landen vraagt de SVB jaarlijks een levensbewijs.

Lees verder in de gids →

Een SVB-prognoseoverzicht toont hoeveel AOW je kunt verwachten op je pensioenleeftijd, op basis van je tot nu toe opgebouwde jaren. Je kunt dit gratis aanvragen via mijnsvb.nl. Essentieel voor financiële planning vóór emigratie.

Ja. Als je jaren in het buitenland hebt gewoond en daardoor AOW-gaten hebt, kun je via de SVB vrijwillig bijdragen aan de AOW-opbouw (mits aangevraagd binnen 1 jaar na einde verplichte verzekering). Kosten 2026: een percentage van je premieplichtig inkomen, met een minimum- en een maximumpremie per jaar. Het AOW-premiepercentage staat voor 2026 op 17,90 procent bij de Belastingdienst; de twee grensbedragen publiceert de SVB en die pagina's waren voor ons niet te openen, dus wij noemen ze niet. Aanmelden en berekening via svb.nl.

Ja, vrijwel alle Nederlandse pensioenfondsen (ABP, PFZW, PMT, PME etc.) betalen uit op een buitenlands IBAN. Je moet wel je nieuwe adres en bankrekeninggegevens doorgeven. Belasting op het pensioen hangt af van het belastingverdrag met je woonland.

Lees verder in de gids →

Nee, opgebouwde pensioenrechten blijven van jou. Ze worden uitbetaald zodra je de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Wel kunnen er administratieve kosten zijn bij buitenlandse uitbetaling.

Lees verder in de gids →

Als fiscaal inwoner van een land betaal je daar belasting over je wereldinkomen. Nederland en je woonland hebben doorgaans een belastingverdrag dat bepaalt welk land over welk inkomen belasting mag heffen. Raadpleeg altijd een specialist, de situatie verschilt per inkomensbron.

Bij emigratie vervallen doorgaans de Nederlandse heffingskortingen (algemene heffingskorting, arbeidskorting). Dit kan honderden tot duizenden euro's per jaar schelen. Uitzondering: woon je in de EU, EER (Liechtenstein, Noorwegen, IJsland), Zwitserland of op de BES-eilanden én betaal je over minimaal 90% van je inkomen belasting in Nederland, dan kun je als kwalificerende buitenlandse belastingplichtige (KBB) alsnog aanspraak maken op de kortingen. In ruil voor het verlies betaal je in het woonland belasting, mogelijk tegen een lager tarief.

NHR staat voor Non-Habitual Resident. De 2.0-versie (ingaand 2024) biedt nieuwe inwoners van Portugal een vlaktaks van 20% op actief inkomen (werk/onderneming) gedurende 10 jaar. Buitenlandse pensioenen worden onder NHR 2.0 normaal belast. Registratie bij de Portugese belastingdienst (Finanças) vereist.

Lees verder in de gids →

Voor het migratiejaar kan een Nederlandse M-aangifte nodig zijn. Daarna kan Nederland als bronland nog belasting heffen over specifiek Nederlands inkomen of vermogen. Of je fiscaal uit Nederland bent geëmigreerd volgt niet alleen uit BRP-uitschrijving, maar uit alle feiten en omstandigheden. Voor AOW, pensioen en andere inkomensbronnen moet je per bron het toepasselijke belastingverdrag en de nationale regels controleren.

Lees verder in de gids →

Een belastingverdrag (OESO-model) is een overeenkomst tussen twee landen die bepaalt welk land over welk inkomen belasting mag heffen, om dubbele belasting te voorkomen. Nederland heeft verdragen met vrijwel alle populaire emigratielanden. De teksten zijn te vinden via de Belastingdienst of de IBFD-database.

Als je emigreert met een aanmerkelijk belang (bijvoorbeeld aandelen in je eigen BV), behandelt de Belastingdienst dat als een fictieve vervreemding: je aandelen worden fiscaal gezien alsof je ze hebt verkocht. Over de daaruit berekende winst in box 2 kan een conserverende aanslag worden opgelegd. Emigreer je na 15 september 2015, dan krijg je in beginsel levenslang uitstel van betaling (naar een EU- of EER-land automatisch). Verkoop je de aandelen later of keer je dividend uit, dan moet je dat melden en moet de aanslag (gedeeltelijk) alsnog worden betaald.

Lees verder in de gids →

Uitschrijving uit de BRP beëindigt je Nederlandse zorgverzekering niet automatisch. Waar je woont en werkt en of je Wlz-verzekerd blijft, bepalen welke regels gelden. Laat je verzekeraar of bij twijfel de SVB je positie vaststellen, meld je verhuizing tijdig en beëindig je Nederlandse polis pas als de einddatum en nieuwe dekking vaststaan. Woon je met een kwalificerend Nederlands wettelijk pensioen of uitkering in een verdragsland, dan kan de verplichte CAK-buitenlandregeling gelden; het CAK beoordeelt dit. Anders regel je dekking via het woonland, een werkgever of zo nodig een private polis.

Lees verder in de gids →

Een S1 registreert je recht op zorg in je woonland wanneer Nederland volgens de toepasselijke regels verantwoordelijk is voor de zorgkosten. Voor de CAK-buitenlandregeling moet je onder meer in een verdragsland wonen, een kwalificerend Nederlands wettelijk pensioen of uitkering ontvangen en niet door werk of een eigen bedrijf onder een ander stelsel vallen. Het CAK beoordeelt dit en verstrekt bij toelating het S1. Je registreert het in je woonland en betaalt een verdragsbijdrage waarvan de hoogte afhangt van inkomen, woonlandfactor en persoonlijke situatie.

Lees verder in de gids →

De premie varieert sterk met je leeftijd, je eigen risico en je dekkingsgebied, en wij noemen er geen bedrag bij: private verzekeraars stellen hun tarieven zelf vast en er is geen instantie die ze publiceert. Vraag bij twee of drie verzekeraars een offerte op naam op, met hetzelfde dekkingsgebied, en vergelijk die. Bekende aanbieders: Allianz Care, Cigna, AXA, BUPA, SafetyWing (gericht op nomaden). Vergelijk altijd de kleine lettertjes: dekt de polis chronische aandoeningen en evacuatie?

Lees verder in de gids →

Tandheelkunde valt in de meeste landen niet onder de basisverzekering. Sluit een aanvullende tandheelkundige verzekering af of betaal uit eigen zak, tandartsen in landen als Portugal, Spanje en Hongarije zijn aanzienlijk goedkoper dan in Nederland.

Je Nederlandse rijbewijs blijft geldig als EU-burger in alle EU-landen. Buiten de EU kun je het omruilen voor een lokaal rijbewijs (deadlines variëren: AU: 3 maanden, CA: 60 tot 90 dagen per provincie, VS: per staat). Een internationaal rijbewijs (IRB) voor niet-EU-landen vraag je aan via de ANWB, niet via de RDW. De RDW beheert rijbewijzen; de ANWB geeft de IRB uit op vertoon van je rijbewijs en legitimatie.

DigiD vervalt niet automatisch bij uitschrijving uit Nederland. De DigiD-app blijft gewoon bruikbaar vanuit het buitenland, mits je hem vóór vertrek hebt geactiveerd. Activeren of opnieuw instellen vanuit het buitenland is lastiger (vereist soms een ID-check via app of balie). Tip: zorg dat je app up-to-date is en je telefoonnummer klopt vóór vertrek. Een Nederlands telefoonnummer (eSIM) helpt voor sms-verificatie.

Een apostille is een officiële stempel die de echtheid van een officieel document certificeert voor gebruik in het buitenland. In Nederland wordt de apostille verstrekt door de arrondissementsrechtbank of notaris. Vereist voor: diploma's, geboorteakten, huwelijksakten, VOG.

Binnen de EU: EU-dierenpaspoort + microchip + geldige rabiësvaccinatie. Buiten de EU gelden landspecifieke eisen (Australië en Nieuw-Zeeland zijn het strengst, met quarantaineplicht, begin daar 6 tot 12 maanden van tevoren). Check de eisen tijdig via de NVWA (Exportassistent) en je dierenarts.

Lees verder in de gids →

Ja, als je uitgeschreven bent kun je je registreren voor kiezers in het buitenland via verkiezingenindebuitenland.nl. Je stemt per post of in bepaalde landen via het consulaat.

Je hypotheek loopt gewoon door. Je kunt de woning verhuren (informeer de bank, dit kan hypotheekvoorwaarden wijzigen) of verkopen. Als je de woning verhuurt, houd je mogelijks renteaftrek, maar dit hangt af van je fiscale woonstatus. Raadpleeg een hypotheekadviseur.

Als Nederlander heb je in een ander EU-land geen inreis- of werkvisum nodig. Voor verblijf langer dan 3 maanden moet je wél aan de EU-verblijfsvoorwaarden voldoen, bijvoorbeeld als werknemer, zelfstandige, student of als persoon met voldoende bestaansmiddelen en een passende zorgdekking. Het gastland kan registratie en bewijsstukken verlangen; procedure, termijn en bevoegde instantie verschillen per land. Controleer dit vóór vertrek bij de immigratie- of overheidsdienst van het bestemmingsland.

Het Número de Identificación de Extranjero (NIE) is je persoonlijk fiscaal identificatienummer in Spanje. Verplicht voor: bankrekening, auto kopen, huurcontract, belastingaangifte. Woon je er langer dan drie maanden, dan krijg je het NIE automatisch bij je EU-registratie. De aanvraag via een Spaans consulaat in NL is voor kort verblijf met een economisch, sociaal of professioneel belang; in Spanje kan een losse aanvraag bij een Comisaría de Policía of de Oficina de Extranjería.

Lees verder in de gids →

Het Número de Identificação Fiscal (NIF) is het Portugese fiscale nummer. Vergelijkbaar met het NIE in Spanje. Aanvragen bij een Finanças-kantoor in Portugal of het Portugese consulaat in Nederland. Essentieel voor: bankrekening, huurcontract, belastingaangifte.

Lees verder in de gids →

De Anmeldung is de verplichte inschrijving bij het lokale Einwohnermeldeamt (bevolkingsregister) binnen 14 dagen na aankomst in Duitsland. Je ontvangt daarna de Meldebescheinigung, het bewijs van inschrijving. Vereist voor: bankrekening, SteuerID, zorgverzekering.

Lees verder in de gids →

Nederlanders hebben geen visumvrijstelling voor Australië, je hebt altijd een visum nodig. Voor toerisme: eVisitor (subclass 651, gratis, 3 maanden). Voor verblijf: Working Holiday (417), Skilled visa of andere permanente visa via het puntensysteem.

Je hebt als Nederlandse EU-burger geen visum nodig, maar langer dan 3 maanden verblijven is niet volledig voorwaardenvrij. Je verblijfsgrond kan werk, zelfstandige activiteit, studie of voldoende eigen middelen met passende zorgdekking zijn. Een fiscaal nummer of gemeentelijke adresinschrijving is niet automatisch hetzelfde als de vereiste EU-verblijfsregistratie. Controleer per land welke registratie, bewijsstukken en termijnen gelden; na 5 jaar ononderbroken rechtmatig verblijf ontstaat onder de EU-regels in beginsel duurzaam verblijfsrecht, met afzonderlijke regels voor afwezigheden en bewijs.

Het Portugese D7-visum is een nationale verblijfsroute voor onderdanen van buiten de EU/EER/Zwitserland met onder meer eigen inkomsten. Een Nederlander met alleen de Nederlandse nationaliteit heeft deze route niet nodig en gebruikt voor verblijf in Portugal de EU-vrijverkeersregistratie. Voor een niet-EU-gezinslid kunnen andere EU-familieregels of een nationale route gelden. Inkomensbedragen, bewijsperiode, visumduur en vervolgvergunning kunnen wijzigen; controleer de actuele route bij het Portugese consulaat en AIMA; een oud minimumloonbedrag is geen garantie voor je aanvraag.

Lees verder in de gids →

D7 en D8 zijn Portugese nationale routes voor aanvragers van buiten de EU/EER/Zwitserland: D7 ziet in hoofdzaak op eigen inkomsten en D8 op remote arbeid of zelfstandige dienstverlening. Een Nederlander gebruikt normaal de EU-vrijverkeersroute, niet D7 of D8. Voor een niet-EU-partner kan de EU-familieroute relevanter zijn. De inkomensdrempel van een nationale route is gekoppeld aan actuele Portugese maatstaven en bewijsregels; controleer het bedrag en de exacte route bij het Portugese consulaat en AIMA op de aanvraagdatum.

Lees verder in de gids →

Het Spaanse Non-Lucrative Visa is een nationale verblijfsroute voor niet-EU/EER/Zwitserse onderdanen die zonder beroepsactiviteit in Spanje willen verblijven. Een Nederlander gebruikt normaal de EU-vrijverkeersregistratie en heeft dit visum niet nodig. De financiële eis wordt aan een actuele Spaanse maatstaf gekoppeld en gezinsleden tellen afzonderlijk mee; een omgerekend maandbedrag is daarom geen garantie dat jouw aanvraag voldoet. Controleer bij het bevoegde Spaanse consulaat de actuele middelen, verzekering, bewijsstukken en beperkingen. Verblijf leidt niet automatisch tot permanent verblijf of nationaliteit.

De Griekse vergunning voor financieel onafhankelijke personen is een nationale route voor niet-EU-onderdanen en is niet de verblijfsroute van een Nederlander. Nederlandse EU-burgers registreren hun EU-verblijfsrecht en moeten daarbij hun eigen verblijfsgrond en, indien van toepassing, voldoende middelen en zorgdekking aantonen. Verwar deze immigratieroute niet met het afzonderlijke Griekse belastingregime; fiscale voorwaarden bepalen niet automatisch het verblijfsrecht. Controleer beide trajecten afzonderlijk bij de Griekse autoriteiten.

Thailand kent meerdere routes die online vaak samen ‘retirement visa’ worden genoemd, waaronder Non-Immigrant O-A vanuit het buitenland en een verlenging van verblijf op retirement-grond vanuit Thailand. Leeftijd, financiële bewijsroute, plaats en duur van het aanhouden van geld, verzekering en documenten zijn niet voor elke route gelijk. De bekende drempels van THB 800.000 of THB 65.000 per maand mogen daarom niet zonder routecontext worden gebruikt. Controleer vóór aanvraag de actuele checklist bij de Thaise ambassade/e-Visa en, voor een verlenging in Thailand, bij Immigration. Deze status geeft geen algemeen werkrecht.

Lees verder in de gids →

Nee, niet automatisch. Permanent verblijf en naturalisatie zijn afzonderlijke procedures; voorwaarden en termijnen verschillen per land. Naturalisatie is nooit automatisch. Verkrijg je vrijwillig een andere nationaliteit, dan verlies je volgens de Nederlandse hoofdregel het Nederlanderschap, tenzij een wettelijke uitzondering geldt. Dat het om een ander EU-land gaat, is geen uitzondering. Controleer vóór naturalisatie de actuele regels van het bestemmingsland en de gevolgen voor jouw Nederlanderschap bij de IND.

Nee. Alleen emigreren of uitschrijven uit Nederland leidt niet automatisch tot verlies van de Nederlandse nationaliteit. Verlies kan wel optreden als je vrijwillig een andere nationaliteit aanneemt, tenzij een wettelijke uitzondering geldt. Uitzonderingen kunnen onder meer gelden als je vóór je achttiende vijf aaneengesloten jaren in het betrokken land woonde, of als je getrouwd met een persoon bent die die nationaliteit heeft. Heb je ook een andere nationaliteit en woon je dertien jaar achtereen buiten het Koninkrijk en de EU, dan kan eveneens automatisch verlies volgen als je niet tijdig een Nederlands paspoort, ID-kaart of verklaring van Nederlanderschap ontvangt. Controleer jouw situatie vóór naturalisatie bij de IND of NederlandWereldwijd.

In een paar landen bestaat een internationale of Nederlandstalige school: Brussel, Luxemburg, Spanje (Madrid, Barcelona) en enkele andere steden hebben erkende Nederlandse scholen. In de meeste landen kiezen gezinnen voor een internationale school (Engelstalig) of een lokale school. Overweeg ook afstandsonderwijs via de Wereldschool (Min. OCW).

Lees verder in de gids →

De Wereldschool is een Nederlandse instelling die afstandsonderwijs biedt aan kinderen van Nederlanders in het buitenland, tot het einde van de basisschool. Kinderen volgen het Nederlandse curriculum vanuit huis, met leerkrachten op afstand. Aanmelden via dewereldschool.nl.

Niet ieder kind van een Nederlandse ouder is zonder meer Nederlander. Dat hangt af van de juridische ouders en de situatie bij geboorte of erkenning. Een kind is bijvoorbeeld automatisch Nederlands als de moeder Nederlander is, of als de Nederlandse vader bij de geboorte met de moeder is getrouwd, haar geregistreerde partner is of het kind vóór de geboorte heeft erkend. Er bestaan aparte regels voor erkenning na de geboorte en voor verlies als minderjarige. Een kind kan daarnaast door buitenlands recht nog een andere nationaliteit krijgen. Voor sommige meerderjarigen met meer nationaliteiten kan na dertien aaneengesloten jaren buiten het Koninkrijk en de EU verlies optreden; de oude 28-jaarregel geeft het huidige recht niet juist weer. Controleer de persoonlijke situatie bij NederlandWereldwijd of de IND.

Dit verschilt sterk per land. In de meeste EU-landen is kinderopvang gesubsidieerd maar kun je als nieuwkomer op wachtlijsten staan. Vraag bij aankomst meteen aan, wachtlijsten komen voor, ook in Portugal en Ierland; hoe lang ze zijn verschilt per gemeente en per opvang, en wordt nergens centraal gepubliceerd. Private kinderdagverblijven zijn doorgaans sneller beschikbaar maar duurder.

Na uitschrijving stop de Nederlandse Kinderbijslag (AKW) en het Kindgebonden Budget (KGB) als je geen fiscaal inwoner van Nederland meer bent. In sommige gevallen is er bij werkzaamheden in het buitenland recht via EU-coördinatieverordeningen, dit is complex. Raadpleeg de SVB (svb.nl/kinderbijslag).

Lees verder in de gids →

Verhuis je als Nederlandse EU-burger naar een ander EU-land, dan kan een kwalificerend niet-EU-gezinslid onder de EU-vrijverkeersregels met je meereizen of zich bij je voegen. Relatiecategorie, inreisvisum, bewijs van jouw EU-verblijfsgrond en aanvraag van de verblijfskaart moeten afzonderlijk worden gecontroleerd. Dit is geen automatische kaart voor iedere partner en er is geen betrouwbare universele doorlooptijd. Bij terugkeer naar Nederland of verblijf in Nederland kunnen andere voorwaarden gelden; controleer de concrete route bij de bevoegde immigratiedienst.

FIRE staat voor Financial Independence, Retire Early. Je bouwt vermogen op (typisch 25× je jaarlijkse uitgaven) en leeft van de opbrengst (4%-regel). Emigratie versterkt FIRE: lagere levenskosten en gunstigere belastingregimes kunnen je FIRE-datum jaren vervroegen.

De topkeuzes voor Nederlandse FIRE-emigranten zijn er vijf. Portugal, met Madeira NHR 2.0: 20% op actief inkomen. Griekenland, met de Non-Dom-regeling: 7% flat rate op buitenlands inkomen voor 15 jaar. Georgië en Paraguay, allebei met territorial tax, waarbij buitenlands inkomen niet wordt belast. En Spanje binnenland, zonder bijzonder regime: daar staat de aanbodshuur in Castilië-La Mancha op 8,6 euro per vierkante meter tegen 23,4 in de stad Madrid. Vermogensbelasting is doorgaans nihil buiten NL.

De 4%-regel stelt dat je jaarlijks 4% van je portefeuille kunt onttrekken zonder dat je vermogen uitgeput raakt, gebaseerd op de Trinity Study (30-jaar horizon). Voor emigranten werkt dit vaak beter: lagere kosten betekenen dat je bij dezelfde portefeuille al FIRE bent, of je hebt minder vermogen nodig.

BRP-uitschrijving beëindigt fiscaal inwonerschap en box 3 niet automatisch; de Belastingdienst beoordeelt je duurzame persoonlijke band met Nederland aan de hand van feiten en omstandigheden. Na werkelijke fiscale emigratie kan Nederland als buitenlands belastingplichtige nog box 3 heffen over bepaalde Nederlandse bezittingen, waaronder Nederlands onroerend goed. Het woonland kan daarnaast vermogen of vermogensinkomsten belasten; een belastingverdrag bepaalt zo nodig hoe dubbele heffing wordt voorkomen.

Lees verder in de gids →

Bij emigratie kunnen conserverende aanslagen onder meer spelen bij een aanmerkelijk belang en bepaalde pensioen- of lijfrenteaanspraken. Gewone beleggingen vallen niet daarom automatisch onder een exitheffing, maar de Nederlandse heffing stopt ook niet uitsluitend door BRP-uitschrijving. Laat fiscale woonplaats, eventuele buitenlandse belastingplicht en de heffing in het woonland per vermogensbestanddeel beoordelen.

Lees verder in de gids →

Er bestaat geen universeel minimuminkomen voor een ‘passive income’ of retirement-route. Portugal D7, het Spaanse Non-Lucrative Visa en de Griekse route voor financieel onafhankelijke personen zijn bovendien nationale routes voor niet-EU-onderdanen, niet de normale verblijfsroute van een Nederlander. Binnen de EU kan een niet-werkende Nederlander wél voldoende bestaansmiddelen en passende zorgdekking moeten aantonen. Buiten de EU verschillen inkomen, deposito, bewijsperiode, verzekering, leeftijd en werkrecht per exacte visum- of verlengingsroute. Gebruik uitsluitend het actuele bedrag op de officiële aanvraagpagina op de indieningsdatum.

Binnen de EU: ja, zonder beperkingen als EU-burger. Buiten de EU verschilt dit per land. In Thailand mogen buitenlanders geen land bezitten maar wel appartementen, tot een aandeel per complex dat de wet vastlegt; dat aandeel noemen wij niet, want ons register draagt het niet. In Indonesië (Bali) is eigendomsrecht voor buitenlanders beperkt tot Hak Pakai (gebruiksrecht) en leasehold-constructies. In Dubai is kopen in aangewezen freehold-gebieden toegestaan. In Canada en Australië zijn beperkingen ingevoerd voor buitenlandse kopers. Raadpleeg altijd een lokale notaris of juridisch adviseur.

Dit hangt af van je persoonlijke situatie. Verkopen geeft liquiditeit en eenvoud: geen verhuurverplichtingen, geen box 3-belasting over de overwaarde na verkoop (vrij van IB), geen onderhoudszorg op afstand. Verhuren biedt een maandelijks passief inkomen maar ook verplichtingen: huurdersbescherming, box 3-belasting op WOZ-waarde, onderhoudsplicht, en mogelijk een verhuurhypotheek nodig als je hypotheek een verhuurverbod bevat. Check altijd je hypotheekakte voor een verhuurclausule.

Aankoopkosten variëren sterk per land. Globale indicaties: Spanje 10-15% (9-10% overdrachtsbelasting + notaris + makelaar), Portugal 6-10% (IMT overdracht + stempel + notaris), Griekenland 3-4% (overdrachtsbelasting), België 12-12,5% (registratierechten; 2% enige eigen woning Vlaanderen, sinds 2025), Italië 2-9% (prima casa-voordeel), Dubai 4% DLD-registratie + admin, Thailand ~3% (overdrachtstakel + stempel). Reken altijd op 5-15% bovenop de aankoopprijs voor bijkomende kosten.

Een hypotheek als buitenlander is in de meeste landen mogelijk maar lastiger dan voor lokale kopers. Je hebt doorgaans nodig: bewijs van inkomen (loonstroken, aangifte), bankafschriften (3 tot 12 maanden), lokaal belastingnummer (NIE in Spanje, NIF in Portugal etc.), bewijs van woonplaats. Buitenlanders krijgen doorgaans een lagere maximale loan-to-value dan inwoners. Percentages noemen wij niet: banken stellen die zelf vast, geen instantie publiceert er een reeks van, en wat jouw bank biedt hangt af van je inkomen en je papieren. Portugal: Millennium BCP en Caixa Geral werken veelvuldig met niet-inwoners. Hoe lang de behandeling duurt zeggen wij niet, om dezelfde reden als hierboven: dat stelt elke bank zelf vast en het hangt af van hoe compleet je aanvraag is.

Als je je Nederlandse woning verhuurt terwijl je in het buitenland woont, ben je ‘verhuurder op afstand’. De risico's: (1) Huurdersbescherming (het is moeilijk huurders te zetten in NL; een niet-betalende huurder kan maanden duren. (2) Onderhoud) problemen zoals een kapotte boiler vereisen snel handelen vanuit afstand. (3) Belasting (huurinkomsten zijn belast in box 3 (vrij rendement) of, bij professionele verhuur, in box 1. (4) Hypotheekvoorwaarden) sommige hypotheken verbieden verhuur zonder toestemming. Oplossingen: een beheermaatschappij inhuren (5-15% van huurprijs), een vertrouwde contactpersoon in NL aanwijzen.

Freehold (volledige eigendom) betekent dat je het land én het gebouw bezit, zolang als je wilt, overdraagbaar aan erfgenamen. Leasehold (erfpacht/huurkoop) betekent dat je het recht hebt om het pand te gebruiken voor een bepaalde periode, waarvan de looptijd in het contract staat en per land sterk verschilt. Na afloop moet je het recht verlengen of het pand teruggeven. In Bali en Thailand is leasehold voor buitenlanders de gebruikelijke constructie. Risico's: aan het einde van de looptijd wil de grondeigenaar niet verlengen, of de constructie is juridisch slecht opgezet. Laat leasehold-contracten altijd controleren door een lokale, onafhankelijke advocaat (niet de makelaar van de verkoper).

In principe wel, maar banken zijn niet verplicht om je rekening open te houden als je geen NL-adres meer hebt. ING, Rabobank en ABN AMRO kunnen je rekening sluiten na uitschrijving. ABN AMRO biedt een Expat Banking-pakket voor emigranten. Alternatieven: Wise (multi-currency IBAN, blijft werken ongeacht woonland), Revolut (IBAN op Litouwen), N26 (Duitse banklicentie). Houd altijd een Nederlandse rekening open voor AOW, belastingteruggaven en DigiD-gerelateerde betalingen.

Wise (voorheen TransferWise) biedt een multi-currency rekening met lokale IBAN-nummers voor Nederland, VK, VS, Australië en meer. Je kunt euro's ontvangen op een NL IBAN, wisselen naar lokale valuta tegen de echte wisselkoers (middenkoers + kleine fee), en betalen met een Wise-debitcard wereldwijd. Voor emigranten is het ideaal als brug: je kunt NL-overboekingen ontvangen, AOW binnenkrijgen en lokaal uitbetalen. Geen bankkantoren, alles via app. Geen volledige banklicentie (Wise is een Electronic Money Institution).

Je opgebouwde pensioen blijft van jou, emigreren heeft geen invloed op al opgebouwde rechten bij pensioenfondsen (ABP, PFZW, bedrijfstakfondsen). Je kunt je pensioen na pensioendatum laten uitkeren naar een buitenlandse bankrekening. Belasting: afhankelijk van het belastingverdrag tussen Nederland en het woonland. In sommige landen heft Nederland bronbelasting (bijv. geen verdrag), in andere heft het woonland. Informeer bij je pensioenfonds naar de procedure voor uitkering naar het buitenland en meld je nieuwe adres tijdig.

Je kunt blijven beleggen via Nederlandse brokers (DEGIRO, Saxo) na emigratie, afhankelijk van het land. DEGIRO is beschikbaar in 18 Europese landen en voor Nederlanders in veel bestemmingslanden toegankelijk. Buiten Europa kan toegang beperkt zijn. Alternatief: Interactive Brokers is wereldwijd beschikbaar voor niet-Amerikaanse klanten. Let op: als je belegt vanuit een land met vermogenswinst­belasting (in Spanje loopt de heffing over spaarinkomen van 19,00 procent tot 30,00 procent, landelijk en regionaal deel samen), moet je winst aangeven in het woonland. Nederland kan na fiscale emigratie als buitenlandse belastingplichtige nog box 3 heffen over bepaalde Nederlandse bezittingen, zoals Nederlands onroerend goed; daarnaast kan het woonland eigen vermogensheffingen kennen.

Een belastingverdrag verdeelt heffingsrechten per inkomens- en vermogenscategorie en bevat methoden om dubbele belasting te voorkomen. Het maakt inkomen niet automatisch belastingvrij en bepaalt niet zonder nationale wet hoeveel belasting je betaalt. Controleer voor het actuele verdrag afzonderlijk AOW en andere socialezekerheidsuitkeringen, particulier pensioen, overheidspensioen, lijfrente, Nederlands vastgoed, dividend en rente; uitzonderingen en nieuwe verdragen kunnen de uitkomst wijzigen.

Er bestaat geen algemene automatische ‘CAK-vrijstelling’ door alleen uitschrijving uit de BRP. Of je Nederlandse zorgverzekeringsplicht eindigt, hangt af van je feitelijke woon- en werksituatie en je Wlz-/Zvw-positie. Vraag je verzekeraar om beoordeling en vraag bij twijfel een Wlz-onderzoek aan bij de SVB. Val je als pensioen- of uitkeringsgerechtigde onder de CAK-buitenlandregeling, dan vervangt een verdragsbijdrage de gewone Nederlandse basispremie en registreer je het S1 in het woonland.

Voor pensioen- en uitkeringsgerechtigden beoordeelt het CAK of de verplichte buitenlandregeling geldt; het S1 komt dan van het CAK, niet van de SVB. De regeling geldt in verdragslanden, waaronder de EU/EER, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk en enkele verdragslanden buiten de EU. Na registratie bij de bevoegde woonlandinstantie krijg je zorg volgens het pakket en de eigenbetalingsregels van dat land. De verdragsbijdrage heeft geen universeel maandbedrag: zij bestaat uit vaste en inkomensafhankelijke onderdelen, vermenigvuldigd met de woonlandfactor.

Lees verder in de gids →

Het oude NHR-regime (Non-Habitual Resident) is geschrapt door de Portugese begrotingswet van 29 december 2023 en daarmee gesloten voor nieuwe aanvragers; wie al was ingeschreven mag zijn regeling uitdienen. Vervanger: IFICI-regime (ook wel NHR 2.0). Verschillen: (1) Oud NHR: 10% flat tax op pensioen; NHR 2.0: pensioen belast tegen normaal progressief tarief (tot 48%). (2) NHR 2.0 biedt nog steeds 20% flat tax voor kwalificerende beroepen (tech, wetenschap, hoger onderwijs, startersbedrijven). (3) Duur: 10 jaar, net als oud regime. Voor gepensioneerden is Portugal fiscaal minder aantrekkelijk geworden, vergelijk met Griekenland (7%-regime) of Italië (7%-regime voor gepensioneerden in kleine dorpen).

Lees verder in de gids →

Het NIE-nummer (Número de Identificación de Extranjero) is je Spaans fiscaal ID, verplicht voor alles van bankrekening openen tot huis kopen. Je kunt het aanvragen: (1) Via het Spaanse consulaat in Den Haag (de wachttijd verschilt per consulaat en per periode, vraag hem daar op, maar goed te doen vóór je verhuizing). (2) In Spanje zelf bij een Oficina de Extranjería of Comisaría de Policía Nacional, wachttijden variëren per regio (2 tot 12 weken). Meenemen: paspoort, ingevuld formulier EX-15, reden voor aanvraag (bijv. ‘aankoop onroerend goed’ of ‘vestiging in Spanje’), en het betaalbewijs van de tasas via formulier 790 Código 012; het bedrag noemen wij niet, want ons register draagt het niet en het wordt periodiek herzien. Tip: Spanje maakt de aanvraag op afstand steeds moeilijker, plan dit vroeg.

Lees verder in de gids →

De Padrón municipal is de inschrijving bij de gemeente (ayuntamiento) waar je woont. Het is de basis voor vrijwel alles in Spanje: SIP-zorgpas, schoolinschrijving kinderen, gemeentelijke diensten, rijbewijsomwisseling, en bewijs van verblijf voor overheidsinstanties. Aanvragen: persoonlijk bij het ayuntamiento met paspoort + bewijs van woonadres (huurcontract of koopakte). Het duurt in de regel 1 tot 3 weken. De verplichte verlenging elke 2 jaar geldt alleen voor niet-EU-burgers zonder permanente verblijfsvergunning; als EU-burger hoef je niet te verlengen, maar de gemeente kan je wel periodiek vragen je inschrijving te bevestigen, en wie daar niet op reageert kan worden uitgeschreven. Hoe dat loopt verschilt per gemeente, dus vraag het na bij je eigen ayuntamiento. De Padrón is NIET hetzelfde als fiscale inschrijving (belastingplichtig worden), dat gaat via je aangifte bij de Agencia Tributaria.

Lees verder in de gids →

De Modelo 720 is een informatieve aangifte voor Spaanse fiscale inwoners die buitenlandse tegoeden hebben boven €50.000 per categorie: (1) bankrekeningen, (2) aandelen/beleggingen/verzekeringen, (3) onroerend goed. Deadline: 31 maart. Als Nederlander met beleggingen in Nederland ben je bij je eerste Spaanse belastingjaar vrijwel zeker aangifte-plichtig. Het is een informatieve aangifte, je betaalt er geen extra belasting over. Maar niet indienen of foutief invullen kan leiden tot boetes (het boetestelsel is na een uitspraak van het Europese Hof in 2022 verzacht, maar de boetes zijn nog altijd aanzienlijk; een percentage noemen wij niet, want de Spaanse regeling hebben wij daarvoor niet kunnen nalezen). Schakel altijd een Spaanse gestor (belastingadviseur) in voor je eerste Modelo 720.

Lees verder in de gids →

Als Nederlander val je in Spanje onder het EU-vrij verkeer, maar bij langer verblijf gelden registratievoorwaarden. Regel je NIE en lokale inschrijving volgens de actuele Spaanse procedure. Vraag niet automatisch een S1 aan: controleer eerst bij het CAK of de buitenlandregeling voor jouw pensioen-, uitkerings- en werksituatie geldt. Alleen na een positieve beoordeling registreer je het S1 bij de Spaanse instantie. Laat fiscale woonplaats en heffing over AOW, overheids- en particulier pensioen afzonderlijk beoordelen; een enkele 183-dagenregel bepaalt dit niet volledig.

Lees verder in de gids →

Ja, de Costa Blanca (met name Torrevieja, Orihuela Costa, Guardamar) heeft een concentratie Nederlanders die je nergens anders in Spanje zo tegenkomt. Er zijn Nederlandse bakkers, supermarkten (sommige met Nederlandse producten), sportverenigingen, kerken, basisscholen en ouderenzorg-organisaties. Voordeel: sociaal makkelijk landen, Nederlandse community is actief en gastvrij. Nadeel: je kunt er ook comfortabel wonen zonder ooit echt te integreren. Als je wil integreren met de Spaanse cultuur, overweeg dan Valencia, Sevilla of een kleinere stad, minder Nederlanders, maar rijker cultureel.

Eenzaamheid is de meest onderschatte uitdaging bij emigratie, zelfs in landen met een grote Nederlandse gemeenschap. Tips: (1) Sluit je aan bij een lokale vereniging of sportclub direct na aankomst, dit werkt sneller dan online communities. (2) Leer de taal: taalcursussen zijn ook sociaal (medestudenten worden nieuwe contacten). (3) Geef jezelf 6 tot 12 maanden: de meeste emigranten rapporteren een ‘honeymoon fase’ gevolgd door een moeilijkere aanpassingsperiode rond maand 3-6. Dat is normaal. (4) Houd contact met Nederland, maar maak het niet je primaire sociale leven, dit vertraagt integratie. (5) Zoek professionele ondersteuning als het moeilijk blijft: expat-coaches en psychologen met migratie-ervaring zijn beschikbaar in de meeste populaire bestemmingen.

De leeftijd van je kinderen bepaalt de aanpak sterk. Jonge kinderen (0-6): passen zich snel aan, leren talen razendsnel, hebben weinig nostalgisch verlies. Schoolgaande kinderen (6-12): zorg voor een goed sociaal netwerk op de nieuwe school, houd contact met Nederlandse vriendjes via video, plan regelmatig bezoek aan Nederland. Tieners van 12 tot 18: de groep waar het meestal het meeste wringt, omdat sociale banden sterk zijn en identiteitsvorming samenhangt met de omgeving. Betrek hen vroeg bij het besluit, geef ze inspraak in keuzes (stad, school), en plan snelle sociale activiteiten (sport, taalles). Onthoud: de meeste kinderen van emigranten kijken terug op de ervaring als positief, maar de eerste maanden kunnen zwaar zijn.

De meeste emigranten noemen 12 tot 18 maanden als het kantelpunt: de ‘honeymoon’ is voorbij, de eerste echte uitdagingen zijn overwonnen, en je hebt een sociaal leven opgebouwd. Vragen om jezelf te stellen: Slaap ik beter dan in Nederland? Heb ik hier vrienden gemaakt? Voel ik me thuis in de taal en cultuur? Zijn mijn financiën stabiel? Als de antwoorden overwegend positief zijn, is de kans groot dat je de juiste keuze hebt gemaakt. Sommige emigranten keren terug, dat is geen mislukking. Gemiddeld 15-20% keert terug binnen 5 jaar, vaak omdat de verwachting niet overeen kwam met de realiteit of omdat family-redenen dit vereisten.

Stel vóór vertrek vast welk land voor je zorgverzekering bevoegd is. Een S1 is alleen aan de orde als de bevoegde instantie dit voor jouw situatie afgeeft; een EHIC is bedoeld voor noodzakelijke zorg tijdens tijdelijk verblijf en vervangt geen structurele woonlanddekking. Controleer lokale inschrijving, pakket, eigen betalingen, bestaande aandoeningen, medicatie, ziekenhuisautorisatie en repatriëring. Houd een actuele medicatielijst in het Engels en zo mogelijk de lokale taal bij je.

DigiD blijft werken voor mensen in het buitenland: je bestaande DigiD kun je gewoon blijven gebruiken en sms-verificatie werkt ook op een buitenlands telefoonnummer, een Nederlands nummer of adres is niet vereist. Woon je in het buitenland en heb je (opnieuw) een DigiD nodig? Je vraagt hem aan met je BSN en een geldig Nederlands paspoort of ID-kaart; je ontvangt een baliecode per sms en e-mail. De activeringscode haal je vervolgens op via videobellen met NederlandWereldwijd of bij een DigiD-balie, in het buitenland bij Nederlandse ambassades en consulaten-generaal, in Nederland bij deelnemende gemeenten en op Schiphol. Gebruik nooit het adres van iemand anders voor overheidsregistraties. De SVB (AOW), Belastingdienst en pensioenfondsen hebben online portals die DigiD-toegang vereisen. Let op: een DigiD verloopt als je hem 3 jaar niet gebruikt; dan vraag je hem opnieuw aan (bron: digid.nl en nederlandwereldwijd.nl).

Nederlandse paspoorthouders staan op de Georgische lijst voor visumvrij verblijf tot één volledig jaar. Dat tijdelijke inreisrecht is geen permanente verblijfsstatus en bewijst op zichzelf geen fiscaal inwonerschap, werkrecht of toegang tot voorzieningen. Reken niet zonder officiële bevestiging op herhaalde korte grensuitreizen als duurzame verblijfsstrategie. Voor arbeid, ondernemerschap of langer verblijf moet je de passende Georgische verblijfs- en arbeidsregels controleren bij de State Services Development Agency en het Georgische ministerie van Buitenlandse Zaken; categorie, documenten en leges verschillen.

Georgië staat consistent in de top 20 van de Global Peace Index, veiliger dan veel West-Europese landen. Tbilisi is overwegend veilig ook 's nachts. Zakkenrollerij in toeristische gebieden is het probleem waar bezoekers het vaakst mee te maken krijgen. De regio's Abchazië en Zuid-Ossetië (aan de Russische grens) zijn officieel bezette gebieden, die mijd je. De Georgische overheid is pro-Westers in beleid en houding. Politieke demonstraties in Tbilisi kunnen soms omvangrijk zijn (2023-2024) maar zijn doorgaans vreedzaam. Nederlanders melden doorgaans een gevoel van grote persoonlijke veiligheid.

Georgië hanteert een territoriaal belastingstelsel: inkomen dat je buiten Georgië verdient, wordt in Georgië niet belast, ongeacht hoelang je er verblijft. Als remote werker die voor Nederlandse of andere niet-Georgische opdrachtgevers werkt, is je effectieve belastingdruk in Georgië nul op dat inkomen. Je blijft wél beperkt belastingplichtig in Nederland (M-biljet in vertrekjaar, daarna NL heft niet als je fiscaal niet meer inwoner bent). Small Business Status als eenmanszaak (Individual Entrepreneur): een omzetbelasting van een procent tot een jaarlijkse omzetgrens; die grens noemen wij niet in euro's, want de Georgische wet stelt hem in lari en het bedrag dat hier stond was een omrekening van onszelf, dit is een gangbare structuur voor freelancers.

Lees verder in de gids →

Ja, als Nederlander kun je tot 365 dagen visumvrij in Georgië verblijven. Voor permanent verblijf vraag je een Residence Permit aan op basis van pensioeninkomen of passief inkomen. EU-lidmaatschap alleen bepaalt niet of verdragszorg geldt. Controleer voor Georgië bij het CAK of een toepasselijk zorgverdrag bestaat en regel op basis van je persoonlijke woon- en werksituatie lokale, werkgevers- of private dekking. Lokale zorgverzekering is er in verschillende vormen, en wij noemen er geen premie bij omdat geen instantie die tarieven publiceert. Belasting: het territoriale stelsel betekent dat je Nederlandse AOW en pensioen in principe niet in Georgië belast worden. Kijk wel naar de NL-kant: na fiscale emigratie heft NL over ABP en AOW via het belastingverdrag, Georgië en Nederland hebben een beperkt verdrag.

Ja, de SVB en pensioenfondsen betalen uit op elk IBAN wereldwijd. Je hebt een Georgische bankrekening nodig (Bank of Georgia of TBC Bank zijn populair, eenvoudig te openen met paspoort). AOW-uitkering loopt gewoon door. ABP en andere overheidspensioenen: Nederland behoudt het heffingsrecht ongeacht je woonland. Particulier pensioen: hangt af van het belastingverdrag NL-GE. Het verdrag is beperkt, raadpleeg een belastingadviseur voor je specifieke situatie. Wisselkoers: de Georgische lari (GEL) is stabiel maar geen euro, gebruik Wise voor kostenefficiënte omwisseling.

Uitschrijving uit de BRP en vertrek betekenen niet automatisch fiscale emigratie: de Belastingdienst beoordeelt je fiscale woonplaats op feiten en omstandigheden. Zolang je binnenlands belastingplichtig bent, geef je crypto op in box 3 met peildatum 1 januari; er geldt geen waardering tot de emigratiedatum. In het emigratiejaar doe je aangifte via de M-aangifte volgens de regels van dat jaar. Na werkelijke fiscale emigratie bepaalt vooral het woonland de belastingregels; Nederland kan als bronland nog heffen over bepaalde Nederlandse inkomsten en bezittingen. Let op: de Belastingdienst krijgt toegang tot cryptodata via internationale uitwisselingsprogramma's (CARF/DAC8). Niet aangeven is een groot risico.

Landen die hierbij vaak worden genoemd: (1) Georgië (geen vermogenswinstbelasting op privé-cryptowinst; (2) Portugal) winst op crypto-activa die je 365 dagen of langer hebt gehouden is voor particulieren doorgaans vrijgesteld; winst op korter dan 365 dagen gehouden crypto is belast (vlaktarief, categorie G). Uitzonderingen gelden o.a. voor professionele handel en bepaalde beloningen; controleer de actuele Portugese regels (CIRS art. 10); (3) Malta (geen vermogenswinstbelasting op langetermijnbezit; (4) Zwitserland) geen vermogenswinstbelasting voor particulieren; (5) Dubai/VAE, geen belasting op cryptowinst. Let op: ‘geen belasting’ geldt doorgaans voor particuliere beleggers die niet professioneel handelen. Actieve traders worden in veel landen als ondernemer gezien en betalen inkomstenbelasting.

DEGIRO is bereikbaar in 18 Europese landen en voor Nederlanders buiten Europa soms bereikbaar afhankelijk van woonland. Interactive Brokers (IBKR) is de broker die in de meeste landen open blijft, beschikbaar in vrijwel alle landen buiten de VS. Saxo Bank werkt goed voor Europese expats. Na emigratie: check of je broker (bijv. ING-beleggen, ABN AMRO) je account sluit na uitschrijving uit NL, dit is vervelend maar oplosbaar door tijdig over te stappen naar een internationale broker.

Box 3 werkt met één peildatum: 1 januari. Was je op 1 januari (nog) binnenlands belastingplichtig, dan telt je vermogen (inclusief crypto) op die datum mee volgens de box 3-regels van dat jaar; er bestaat geen pro-rata-berekening tot je emigratiedatum. In de M-aangifte geef je de situatie per 1 januari op en verder per onderdeel wat de aangifte vraagt. Emigreren kort ná 1 januari voorkomt de heffing over dat jaar dus niet. Laat het emigratiejaar door een fiscalist beoordelen.

Lees verder in de gids →

Officieel mogen banken je rekening sluiten na uitschrijving uit Nederland, maar in de praktijk laten de meeste banken de rekening open als je actief blijft. ING en Rabobank rekken dit het verst op. ABN AMRO biedt een Expat Banking-pakket. Praktisch advies: zorg dat je vóór vertrek een Wise-rekening opent als back-up, dit is een internationale IBAN die altijd bereikbaar blijft. Houd je NL-rekening actief voor AOW, belastingteruggaven en DigiD-verifications. Banken zijn verplicht om buitenlandse rekeninghouders te melden via FATCA/CRS, dit is administratief, geen probleem voor eerlijke belastingbetalers.