Van NHR naar IFICI: het Portugese regime in 2026

Artikel 16 van de Portugese inkomstenbelastingwet noemt de NHR-leden sinds de begrotingswet van 29 december 2023 als vervallen. De overgangsbepaling in artikel 236 van die wet laat wie al was ingeschreven zijn tien jaar uitdienen. Voor wie nu naar Portugal verhuist, is het NHR gesloten; de opvolger is het IFICI-regime (Incentivo Fiscal à Investigação Científica e Inovação), in artikel 58.º-A van het Estatuto dos Benefícios Fiscais.

• Bestaande NHR-houders: mogen hun status behouden voor de resterende jaren van de tienjaarsperiode. Overstappen naar IFICI kan daarna niet: wie het NHR heeft gehad, is van IFICI uitgesloten.
• Vlaktaks: 20 procent over het netto inkomen uit werk in loondienst en als zelfstandige (categorie A en B) in een erkende activiteit, tien jaar lang. Zonder IFICI geldt het progressieve tarief, tot 48 procent.
• Buitenlands inkomen: inkomen uit arbeid, dividend, rente, verhuur en vermogenswinst uit het buitenland is vrijgesteld, en telt wel mee voor het tarief over je overige inkomen. Komt het van een betaler in een land op de Portugese lijst van belastingparadijzen, dan geldt 35 procent. Buitenlands pensioen valt daar niet onder: dat wordt tegen de normale progressieve tarieven belast (het oude NHR-tarief van 10 procent op pensioen bestaat voor nieuwe aanvragers niet meer).
• Gepensioneerden: voor wie zonder werk in Portugal met pensioen gaat, is IFICI niet beschikbaar.

IFICI is activiteitsgebonden (artikel 58.º-A EBF en Portaria 352/2024). Je komt in aanmerking als je in de vijf jaar ervoor geen fiscaal inwoner van Portugal was en je werk onder een van deze categorieën valt. Per categorie beoordeelt een eigen instantie je activiteit:

• Hoger onderwijs en wetenschap: docenten in het hoger onderwijs en onderzoekers, beoordeeld door de FCT.
• Gekwalificeerde functies bij investeringsprojecten met contractuele steun, beoordeeld door AICEP.
• Hooggekwalificeerde beroepen bij bepaalde bedrijven, waaronder industriële en dienstverlenende bedrijven die ten minste de helft van hun omzet exporteren, beoordeeld door de belastingdienst zelf. Je hebt dan een diploma op niveau 8 van het Europese kwalificatiekader nodig, of niveau 6 met drie jaar aantoonbare werkervaring.
• Andere gekwalificeerde functies bij economisch relevante bedrijven, beoordeeld door AICEP of IAPMEI.
• Onderzoek en ontwikkeling: personeel waarvan de kosten meetellen voor de fiscale R&D-steun, beoordeeld door ANI.
• Gecertificeerde startups: werknemers en bestuurders, beoordeeld door Startup Portugal.
• De autonome regio's: werk van inwoners van Madeira en de Azoren.

Let op: puur remote werken voor een Nederlandse werkgever of Nederlandse klanten kwalificeert in beginsel niet: elke categorie gaat over werk bij of voor een erkende activiteit in Portugal. Ook gepensioneerden met alleen passief inkomen kwalificeren niet.

1. NIF aanvragen: het Portugese belastingnummer, bij de Finanças. Als inwoner van een ander EU-land hoef je daarvoor geen fiscaal vertegenwoordiger aan te wijzen.
2. Fiscaal inwoner worden: je bent inwoner als je in een periode van twaalf maanden meer dan 183 dagen in Portugal bent, of er een woning hebt die je als vaste woning aanhoudt. Laat daarna je adres en je status bij de Finanças wijzigen; alleen wie als inwoner geregistreerd staat, kan IFICI aanvragen. Als EU-burger schrijf je je na drie maanden binnen 30 dagen in bij de câmara municipal.
3. IFICI-aanvraag indienen: via het Portal das Finanças, voor elke categorie, onder Cidadãos / Serviços / Benefícios Fiscais / Inscrição no IFICI / Entregar Pedido. Deadline: uiterlijk 15 januari van het jaar volgend op het jaar waarin je fiscaal inwoner werd (Portaria 352/2024). Vraag je te laat aan, dan geldt het regime vanaf het jaar van je aanvraag, en alleen voor de rest van de tien jaar.
4. Beoordeling: de instantie die bij je categorie hoort toetst je activiteit, de belastingdienst de overige voorwaarden. De instanties geven hun uitkomst uiterlijk 15 februari door aan de belastingdienst. Bij de beroepenlijst vraagt de belastingdienst je werkgever om uiterlijk 15 maart te bevestigen.
5. Jaarlijkse IRS-aangifte: doe elk jaar tussen 1 april en 30 juni je aangifte (Modelo 3) en voeg bijlage Anexo L toe; de vrijstelling gaat niet vanzelf.

Onder IFICI betaal je 20 procent over je netto inkomen uit de erkende activiteit: je brutoloon min de aftrek die de wet voor werknemers geeft (artikel 25 van de Código do IRS). Die aftrek is een vast bedrag, of je verplichte sociale premies als die hoger zijn. Zonder IFICI gaat hetzelfde netto inkomen door de negen schijven, van 12,50 tot 48 procent, met boven 80.000 euro een solidariteitsheffing.

Je buitenlandse inkomen uit arbeid, dividend, rente, verhuur en vermogenswinst is vrijgesteld en telt wel mee voor het tarief over je overige inkomen. Je Nederlandse pensioen gaat door de gewone schijven. Als werknemer betaal je daarnaast Portugese sociale premies; die staan los van IFICI. Laat je eigen geval doorrekenen door een Portugese belastingadviseur.

Het IFICI-regime geldt tien jaar achter elkaar, en je kunt het maar één keer gebruiken. Daarna val je terug op het standaard Portugese belastingstelsel:

• Progressief tarief: 12,5 tot 48 procent op inkomen, in negen schijven. Arbeid en pensioen worden dan volledig progressief belast.
• Buitenlands inkomen: is dan niet meer vrijgesteld; Portugal belast je als gewone inwoner, met verrekening volgens het verdrag.