Box 3 na emigratie: wat verandert er?

Box 3 is de Nederlandse belastingcategorie voor sparen en beleggen. Je betaalt belasting over een fictief rendement op je vermogen boven het heffingsvrij vermogen (€59.357 per persoon in 2026). Het tarief is 36%; de voorlopige forfaits 2026 zijn 1,28% voor banktegoeden, 6,00% voor overige bezittingen en 2,70% voor schulden.

Box 3 geldt voor fiscale inwoners van Nederland. Na daadwerkelijke fiscale emigratie ben je in beginsel geen binnenlands belastingplichtige meer, BRP-uitschrijving helpt als bewijs, maar de fiscale woonplaats volgt uit alle feiten en omstandigheden.

• Peildatum: 1 januari van elk belastingjaar. Bij migratie geldt een tijdsevenredige berekening; Nederlands vastgoed kan ook als buitenlands belastingplichtige in box 3 blijven.
• Breukjaar: in het jaar van emigratie betaal je box 3 over een deel van het jaar (naar rato van het aantal maanden dat je fiscaal inwoner was).
• M-biljet: in het jaar van emigratie vul je een migratie-aangifte (M-biljet) in bij de Belastingdienst.

Er zijn situaties waarin je ondanks emigratie toch box 3 moet betalen:

1. Nederlands onroerend goed

Een woning of ander vastgoed in Nederland valt altijd in de Nederlandse belastingaangifte, ook als je in het buitenland woont. Dit heet buitenlandse belastingplicht. De woning van een niet-inwoner valt meestal in box 3; alleen in specifieke wettelijke situaties (zoals de uitzendregeling) kan de eigenwoningregeling tijdelijk doorlopen.

2. Aanmerkelijk belang in een Nederlandse BV (box 2)

Aandelen van ≥5% in een Nederlandse BV vallen in box 2, niet box 3. Bij emigratie kan een conserverende aanslag ontstaan, voor emigraties na 15 september 2015 is die claim onbeperkt geldig en kan zij bij dividend, verkoop of liquidatie worden ingevorderd. Zie ook de gids BV sluiten bij emigratie.

3. Schijnemigratie: feiten en omstandigheden

De Belastingdienst kan buitenlandse belastingplicht aanvechten als je feitelijk nog sterke banden met Nederland hebt (gezin, huis, werk). Zorg voor bewijs van daadwerkelijke vestiging in het buitenland: huurcontract, inschrijving buitenlands register, bankrekening, sociale contacten.

De box 3-heffing is meerdere keren door de rechter aangevochten (Kerst-arrest 2021, Hoge Raad 2024). De Nederlandse overheid werkt aan een nieuw systeem gebaseerd op werkelijk rendement; het kabinet streeft naar invoering per 1 januari 2028. De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 op 12 februari 2026 aan. De Eerste Kamer besprak het op 30 juni 2026; een stemming over het wetsvoorstel zelf stond op 23 september 2026 niet op haar pagina, en zolang die er niet is, is het geen wet. Sinds 1 juli 2025 geldt bovendien de Wet tegenbewijsregeling: is je werkelijke rendement lager dan het forfait, dan kun je tegenbewijs leveren. Wat betekent dit voor emigranten?

• Rechtsherstel 2017-2022: als je in die jaren een belastingaanslag had, kun je mogelijk rechtsherstel krijgen. Dit geldt óók als je inmiddels geëmigreerd bent maar destijds fiscaal inwoner was.
• Overbruggingswetgeving (tot het nieuwe stelsel): tijdelijk systeem met forfaitaire rendementen per categorie (spaargeld, beleggingen, schulden), met tegenbewijs bij lager werkelijk rendement. Emigranten met NL vastgoed vallen hier nog steeds onder.
• Werkelijk rendement (beoogd 2028): in het wetsvoorstel tellen ongerealiseerde waardemutaties bij veel liquide beleggingen mee (vermogensaanwas); voor onder meer vastgoed en bepaalde aandelen is heffing bij realisatie voorzien.

1. Uitschrijven BRP: meld je vertrek bij je gemeente. De BRP registreert je vertrekdatum; de fiscale emigratiedatum wordt bepaald aan de hand van alle feiten en omstandigheden.
2. M-aangifte doen: doe over het migratiejaar online M-aangifte (of gebruik het papieren formulier als online niet kan). Vul box 3 in over de periode dat je fiscaal inwoner was.
3. NL vastgoed inventariseren: houd je een woning aan in NL? Dan blijf je als buitenlands belastingplichtige in Nederland aangifteplichtig voor dat vastgoed. Alleen verkoop maakt een eind aan die aangifteplicht.
4. DigiD behouden: je bestaande DigiD blijft na emigratie bruikbaar. Controleer vóór vertrek of app, telefoonnummer en identiteitsdocument actueel zijn.
5. Hulp bij de aangifte: de M-aangifte beslaat het deel van het jaar waarin je hier woonde en het deel daarna. Wie er hulp bij wil, kiest zelf een adviseur.
6. Woonland checken: controleer vanaf welke datum je woonland wereldvermogen, inkomsten en eventuele vermogensbelasting toepast.