School en kinderbijslag: Duitsland, België en Spanje naast elkaar

Wie met kinderen emigreert vergelijkt meestal scholen. De kinderbijslag komt later, en dat is jammer, want daar lopen deze drie landen niet een beetje uiteen maar principieel. Het gaat niet om de hoogte van het bedrag maar om de vraag of er überhaupt iets is.

Duitsland en Vlaanderen betalen aan ieder gezin met kinderen, ongeacht inkomen. Spanje doet dat niet. Daar bestaat geen algemene kinderbijslag; wat er is, is een toeslag binnen de bijstand, en die krijg je alleen als je inkomen en vermogen onder vastgestelde grenzen blijven.

Voor een gezin dat van een normaal salaris leeft betekent dat: in Duitsland en Vlaanderen komt er elke maand geld bij, in Spanje niet. Hieronder staat per land wat de instantie zelf publiceert.

Het Duitse Kindergeld is sinds kort voor elk kind hetzelfde bedrag. Het Bundeszentralamt für Steuern, dat toezicht houdt op de Familienkassen, schrijft het zo op: ‘Seit dem 1. Januar 2026 beträgt das Kindergeld einheitlich 259 € pro Kind und Monat.’

Het woord dat telt is einheitlich. Er is geen oplopende reeks meer waarbij het derde kind meer opbrengt dan het eerste: elk kind is 259 euro per maand. Twee kinderen zijn dus 518 euro per maand, drie kinderen 777.

Uitbetalen doet de Familienkasse, een onderdeel van de Bundesagentur für Arbeit. Dat is ook het loket waar je het aanvraagt.

Wat hier niet staat: tot welke leeftijd het Kindergeld doorloopt en onder welke voorwaarden het na het achttiende jaar blijft lopen bij een opleiding. Die regels staan bij de Familienkasse, en wij hebben ze daar niet kunnen nalezen. Vraag ze na voordat je op dit bedrag rekent voor een kind dat bijna achttien is.

Vlaanderen betaalt geen kinderbijslag maar een Groeipakket, en dat is meer dan een andere naam: er zitten meerdere onderdelen in die los van elkaar worden vastgesteld. De Vlaamse overheid schrijft erbij: ‘De onderstaande bedragen gelden sinds 1 september 2025 (uitbetaling sinds oktober 2025).’

Voor een kind dat is geboren na 1 januari 2019, en dat is het stelsel waar een gezin dat nu met jonge kinderen aankomt in valt:

Voor kinderen die vóór 1 januari 2019 zijn geboren loopt het oude stelsel door. Daar hangt het bedrag aan de plaats van het kind in het gezin zoals die op 31 december 2018 was:

Hier past een waarschuwing die wij liever geven dan dat wij hem overslaan. Dat oude stelsel gaat uit van de gezinssituatie op een datum waarop jouw gezin nog in Nederland woonde. Welke reeks er geldt voor een kind dat vóór 2019 is geboren en dat nu pas naar Vlaanderen verhuist, valt uit de bedragenpagina niet af te lezen. Dat is een vraag voor je uitbetalingsactor, het fonds dat je Groeipakket uitbetaalt, en wij verzinnen het antwoord niet.

Spanje kent geen algemene kinderbijslag. Wat er wel is, heet het complemento de ayuda para la infancia, en dat is een toeslag binnen het Ingreso Mínimo Vital: de Spaanse bijstand. Je krijgt hem dus niet omdat je kinderen hebt, maar omdat je inkomen laag genoeg is en je toevallig ook kinderen hebt.

De bedragen per maand per kind, zoals de Seguridad Social ze voor 2026 publiceert:

De voorwaarden die de instantie erbij noemt: de meetbare inkomsten van het vorige jaar moeten onder 300 procent van de gewaarborgde IMV-inkomsten liggen, en het nettovermogen onder 150 procent van de daarvoor gestelde grenzen. Dat zijn twee grenzen die je zelf moet narekenen; de Seguridad Social heeft er een rekenhulp voor.

Voor de meeste gezinnen die met werk of pensioen naar Spanje gaan is de uitkomst simpel: geen toeslag. Dat is geen tekort in deze gids maar het antwoord.

Dan de school. In alledrie de landen mag je kind naar het publieke onderwijs, en in alledrie is er een leerplicht, maar de leeftijden verschillen en de bron ligt op een andere plek.

Spanje zet het in de wet zelf. De Ley Orgánica 2/2006 de Educación zegt in artikel 4, lid 1: ‘La enseñanza básica a la que se refiere el artículo 3.3 de esta Ley es obligatoria y gratuita para todas las personas.’ Verplicht én kosteloos, en let op de woordkeuze: para todas las personas, voor alle personen. De wet zegt niet Spanjaarden. Het kind dat er net is komen wonen valt eronder.

Welke jaren dat zijn, staat in lid 2: ‘La enseñanza básica comprende diez años de escolaridad y se desarrolla, de forma regular, entre los seis y los dieciséis años de edad. No obstante, los alumnos y alumnas tendrán derecho a permanecer en régimen ordinario cursando la enseñanza básica hasta los dieciocho años de edad, cumplidos en el año en que finalice el curso.’ Tien jaar onderwijs, in de regel tussen zes en zestien, met het recht om tot achttien te blijven. En die achttien worden geteld in het jaar waarin het schooljaar eindigt, niet op de verjaardag zelf.

België houdt het korter. De Vlaamse overheid schrijft: ‘In België is er leerplicht voor alle kinderen van 5 tot 18 jaar.’ Vijf dus, waar de Spaanse wet hierboven bij zes begint. Binnen die band bestaat een onderscheid tussen voltijdse en deeltijdse leerplicht; de pagina waar dat op staat kregen wij niet open, dus die leeftijden noemen wij niet.

Duitsland heeft geen landelijke schoolwet. De Schulpflicht is een zaak van elke deelstaat afzonderlijk, en die verschillen onderling in de leeftijd, de peildatum en de duur. Wij noemen daarom geen Duitse leeftijd: er is er niet één. Wie naar een bepaalde deelstaat gaat, vindt de regel bij het schoolministerie van díe deelstaat.

Zet je de drie naast elkaar voor een gezin met twee kinderen van vier en zeven, dan ziet het er zo uit. Dit zijn de bedragen uit de tabellen hierboven, opgeteld door ons.

De Spaanse nul is de eerlijke uitkomst voor een gezin dat van werk of pensioen leeft. Valt datzelfde gezin wél onder het Ingreso Mínimo Vital, dan zou het voor deze twee kinderen op 138,00 euro per maand uitkomen: 80,50 voor de vierjarige en 57,50 voor de zevenjarige.

Wat er niet in die tabel staat en wat wel meetelt:

• het Vlaamse startbedrag van 1.269,25 euro bij een geboorte
• de Vlaamse zorgtoeslag, als een kind extra ondersteuning nodig heeft
• kinderopvang, schoolboeken en schoolmaaltijden, die in alledrie de landen anders zijn geregeld en waarover wij geen bedragen dragen