ANW-uitkering en nabestaandenpensioen in het buitenland

De Algemene Nabestaandenwet (ANW) is een Nederlandse uitkering voor nabestaanden (partner, wezen) als een verzekerde overlijdt. De ANW wordt uitgevoerd door de SVB.

• Recht op ANW: de overledene moet op de overlijdensdatum Anw-verzekerd zijn (bijv. als inwoner van Nederland of werkend in Nederland). Daarnaast moet de nabestaande zelf vóór de AOW-leeftijd zijn en bijvoorbeeld een kind onder 18 verzorgen of zelf voor een groot deel arbeidsongeschikt zijn; het percentage dat de wet daarvoor noemt dragen wij niet, want de SVB is voor ons niet te openen.
• Hoogte: de wet zegt dat de volledige Anw maximaal 70 procent van het nettominimumloon is. Een bedrag in euro's noemen wij niet, en dat is een keuze: de wet zelf noemt geen bedragen maar een percentage van het netto-minimumloon, de herziening wordt in de Staatscourant meegedeeld, en zowel de SVB als de bekendmakingensite lieten ons niet binnen. Wat wel vaststaat is dat het minimumloon per die datum omhoog is gegaan, en de Anw beweegt daarmee mee. Netto verschilt per situatie. De uitkering wordt verminderd met eigen inkomsten van de nabestaande.
• Inkomenstoets: de korting hangt af van het soort en de hoogte van je inkomen. Arbeidsinkomen wordt deels vrijgelaten; andere uitkeringen kunnen volledig worden verrekend. Gebruik de berekening van de SVB voor jouw situatie.

Als je emigreert, eindigt in de regel je verplichte Anw-verzekering. De Anw is een risicoverzekering: je bent op de dag van overlijden verzekerd of niet, er is niets dat je opbouwt of meeneemt. Dit heeft gevolgen:

• Verzekerd of niet: ANW-rechten zijn niet cumulatief opgebouwd, je bent óf verzekerd op het moment van overlijden, óf niet. Wonen jullie beiden buiten Nederland, dan bestaat niet automatisch recht, maar EU/EER-regels, Zwitserse regels, een sociaalzekerheidsverdrag of een vrijwillige Anw-verzekering kunnen wél dekking geven.
• Uitzondering: als de overledene nog in Nederland werkt (als grensarbeider of gedetacheerde), blijft hij/zij verzekerd voor ANW.
• Vrijwillige SVB-verzekering: je kunt je vrijwillig verzekeren voor de ANW via de SVB. Dit kan in beginsel voor maximaal 10 jaar; er bestaan uitzonderingen, die staan bij de details van de vrijwillige verzekering. De premie is inkomensafhankelijk.

De vrijwillige ANW-verzekering bij de SVB werkt als volgt:

• Aanmelden: aanmelden binnen 12 maanden na het einde van je verplichte verzekering, bij de SVB. Meestal is dat je vertrek, maar niet altijd: werk je na je verhuizing nog in Nederland, dan blijf je verplicht verzekerd en gaat de termijn pas in zodra ook dat stopt. Voorwaarde is verder dat je direct daarvoor minstens een jaar verplicht verzekerd was. Na die termijn is aanmelden niet meer mogelijk.
• Premie: de premie voor de vrijwillige Anw-verzekering is een percentage van je inkomen. Het premiepercentage voor de nabestaandenverzekering is voor 2026 vastgesteld op 0,10 procent; dat staat in de regeling waarmee de premiepercentages voor 2026 zijn vastgesteld, zoals die in de wettenbank van de overheid gepubliceerd is. De SVB berekent daarmee je premie en hanteert een minimum- en een maximumbedrag per jaar; die bedragen dragen wij niet, want de SVB is voor ons niet te openen. Vraag ze bij de SVB op voordat je beslist.
• Looptijd: in beginsel maximaal 10 jaar. Voor bepaalde groepen (zoals uitgezonden ambtenaren en anderen die in het algemeen belang buiten Nederland werken) gelden uitzonderingen; check dit bij de SVB. De AOW-leeftijd is voor de Anw geen automatisch eindpunt: de vrijwillige AOW-verzekering stopt uiterlijk bij je AOW-leeftijd, maar de vrijwillige Anw-verzekering kan volgens de uitleg van de SVB daarna doorlopen. Dat is vooral van belang als je partner jonger is, want een Anw-uitkering is er alleen voor een nabestaande die zelf de AOW-leeftijd nog niet heeft bereikt. De SVB-pagina hierover konden wij niet zelf openen; leg jouw situatie aan de SVB voor voordat je beslist.
• Uitkering: vrijwillige verzekering kan recht geven op Anw, maar uitbetaling in het buitenland hangt ook af van het woonland en de exportregels (EU/EER, Zwitserland en verdragslanden: doorgaans wel; daarbuiten meestal niet).
• Combinatie met AOW-vrijwillige verzekering: je kunt de vrijwillige Anw-verzekering combineren met de vrijwillige AOW-verzekering bij de SVB, vergelijk premie, gemiste AOW-opbouw en private dekking voor je persoonlijke situatie.

Naast de ANW (publiek) bestaat ook het nabestaandenpensioen via pensioenfondsen (privaat):

• Nabestaandenpensioen pensioenfonds: als je via een werkgever pensioen opbouwt (bijv. ABP, PMT, PME), is er doorgaans ook een nabestaandenpensioen. Een opgebouwd partnerpensioen blijft vaak bestaan na emigratie, maar controleer reglement, dekking (risico- vs. opbouwbasis) en uitbetaling bij het fonds.
• Belasting op nabestaandenpensioen: het belastingverdrag met je woonland bepaalt wie heft. Een ABP-uitkering is alleen ‘overheidspensioen’ voor zover zij is opgebouwd in overheidsdienst, de naam van het fonds alleen is niet beslissend.
• Tip: controleer bij je pensioenfonds wat het nabestaandenpensioen is en of de hoogte adequaat is voor je partner, dit is bij emigratie met een partner bijzonder belangrijk.