Toeslagen vanuit het buitenland: wat je houdt en wat je kwijtraakt

Op de dag dat je uit Nederland vertrekt gebeuren er met je toeslagen vier verschillende dingen, en dat is precies waarom hier zoveel misgaat. Mensen gaan ervan uit dat het allemaal ophoudt, of juist dat het allemaal doorloopt. Geen van beide klopt.

Eén ding is hetzelfde voor alle vier: je nieuwe adres geef je niet aan Dienst Toeslagen door. Dat staat er letterlijk: ‘U hoeft uw nieuwe adres niet aan ons door te geven. Geef uw nieuwe adres voor uw vertrek door aan uw gemeente’. De gemeente stuurt het door. Wat je wél zelf doet is toeslagen stopzetten die je niet mag houden, en dat op tijd.

Huurtoeslag stopt. Er zijn geen voorwaarden, geen uitzonderingen op de pagina en geen overgangsperiode: ‘Als u in het buitenland woont, dan hebt u geen recht meer op huurtoeslag’. Op een andere pagina van dezelfde dienst staat het net zo kort: ‘U kunt geen huurtoeslag krijgen als u in het buitenland woont’.

Dat betekent ook dat je hem zelf stopzet. Blijft hij doorlopen, dan is het geld dat je later terugbetaalt.

De publiekspagina somt situaties op waarin je zorgtoeslag houdt, maar noemt de hoofdregel niet. Die staat in het Handboek Toeslagen, en hij is kort: ‘Alleen een verzekerde kan aanspraak maken op zorgtoeslag’. Een verzekerde is daarbij iemand wiens risico van behoefte aan zorg door een zorgverzekering wordt gedekt. Geen Nederlandse verzekering en geen CAK-regeling betekent dus: geen zorgtoeslag.

Er zijn drie routes waarlangs je toch verzekerd blijft en dus zorgtoeslag kunt houden. De eerste is een Nederlandse zorgverzekering die doorloopt omdat je in loondienst bent bij een Nederlandse werkgever, voor de Nederlandse overheid werkt, door een Nederlandse werkgever bent gedetacheerd, of tijdelijk in het buitenland studeert. De tweede is de verzekering via het CAK. De derde is meeverzekering via het CAK als je geen inkomen hebt en in de EU of een ander verdragsland woont.

Wat een verdragsland is, en welke van onze landen dat zijn. Nederland heeft met een aantal landen afspraken gemaakt over medische zorg; die heten verdragslanden. De lijst omvat alle EU-landen, plus IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland, plus negen landen daarbuiten: Bosnië en Herzegovina, Kaapverdië, Marokko, Montenegro, Noord-Macedonië, Servië, Tunesië, Turkije en het Verenigd Koninkrijk. Bij Cyprus geldt de afspraak alleen voor het Griekse deel.

Van de landen op deze site vallen deze buiten die afspraken, en het zijn precies de niet-Europese: de Verenigde Staten, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland, Dubai, Thailand, Mexico, Georgië, Indonesië en Japan. De rest is verdragsland. Woon je daar, dan valt de CAK-route weg en daarmee ook de zorgtoeslag.

Hier staan drie voorwaarden bij elkaar, en je moet ze alle drie halen.

Het land: ‘U kunt alleen kinderopvangtoeslag krijgen als u in een EU-land of in Liechtenstein, Noorwegen, IJsland of Zwitserland woont’. De verdragslandenlijst van de zorgtoeslag is hier dus niet de maat; deze is korter, want Marokko, Turkije en het Verenigd Koninkrijk vallen er buiten.

Het werk: ‘Het gaat erom dat u in Nederland geld verdient met uw werk en er in Nederland belasting over betaalt’. Verhuizen en lokaal gaan werken is dus het einde van deze toeslag, ook binnen Europa.

De opvang: ‘U kunt alleen toeslag krijgen als uw kind naar een geregistreerde kinderopvang gaat’. Een buitenlandse opvang moet daarvoor aan de Nederlandse registratie-eis voldoen.

Kindgebonden budget vraag je niet los aan. Het hangt aan de kinderbijslag: ‘Als u kinderbijslag van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) krijgt, kunt u ook kindgebonden budget krijgen’. De vraag of je kindgebonden budget houdt is vanuit het buitenland dus eerst de vraag of je kinderbijslag houdt, en die beantwoordt de SVB.

Twee dingen die er nog bij horen. Je hebt voor de aanvraag een burgerservicenummer nodig voor jou en voor je partner. En er is een woonlandfactor die het bedrag kan verlagen; die geldt niet in de EU, IJsland, Noorwegen, Liechtenstein en Zwitserland, en daarbuiten meestal wel.

Wat wij hier niet beweren. Wij noemen geen percentages of bedragen per land. De pagina van de SVB waarop de kinderbijslagvoorwaarden in het buitenland staan was voor ons niet te openen op de dag dat wij dit schreven, en zonder die bron doen wij er geen uitspraak over. Dat staat ook in ons register.

Toeslagen lopen door tot je ze stopt. Dienst Toeslagen zegt het zelf zonder omhaal: ‘Moet u uw toeslag stopzetten? Doe dit dan op tijd. Zo zorgt u ervoor dat u later geen toeslag hoeft terug te betalen’.

Dat is het hele probleem in twee zinnen. Je verhuist, je hebt honderd andere dingen aan je hoofd, de toeslag blijft binnenkomen, en anderhalf jaar later komt de terugvordering. De volgorde die werkt: adreswijziging naar de gemeente vóór vertrek, en in dezelfde week langs je toeslagen om te bepalen welke stoppen en welke blijven.

De precieze voorwaarden voor kinderbijslag in het buitenland, want die staan bij de SVB en die pagina konden wij niet lezen. De woonlandfactor per land, om dezelfde reden. En de vraag hoe en binnen welke termijn je je bij het CAK meldt als je verdragsgerechtigd wordt: die staat op onze lijst van dingen waar wij zelf niet uit komen, samen met wat een antwoord zou vragen.

Wat wij wel en niet beloven staat op onze verantwoordingspagina, en wat wij niet zeker weten op de correctiepagina.