Terug naar Nederland: wat je in de eerste maanden moet regelen

Over emigreren is alles te vinden. Over terugkomen bijna niets, terwijl het regelmatig gebeurt: een contract dat afloopt, ouders die ouder worden, een relatie die eindigt of begint, of gewoon het inzicht dat het toch niet was wat je zocht. Wie terugkomt, komt precies dezelfde muur van regelingen tegen als bij vertrek, maar dan in omgekeerde volgorde en zonder dat er een gids voor bestaat.

Deze gids behandelt de vier dingen die een harde termijn hebben. Al het andere kan wachten; deze vier niet. We noemen bij elk wat de officiële pagina letterlijk zegt, en we noemen ook wat wij bewust niet beweren.

Rijksoverheid formuleert het zo: ‘Komt u langer dan 4 maanden in Nederland wonen, dan moet u zich als ingezetene laten inschrijven in de Basisregistratie Personen (BRP)’, en ‘U moet zich binnen 5 dagen na uw aankomst in Nederland inschrijven’.

Twee dingen om op te letten. De vier maanden gaan over hoe lang je van plan bent te blijven, niet over hoe lang je al weg was. En de vijf dagen zijn kort: dat is de week van je aankomst, niet de maand erna. Je schrijft je in bij de gemeente van je woonadres; heb je dat nog niet, dan kan een briefadres dat de gemeente goedkeurt uitkomst bieden.

Deze inschrijving is de sleutel voor de rest. Zonder inschrijving in de BRP loopt de zorgverzekering vast, en zonder burgerservicenummer werkt DigiD niet.

Rijksoverheid zegt over wie in Nederland verzekeringsplichtig wordt: ‘U heeft 4 maanden de tijd om een zorgverzekering af te sluiten’.

Doe je dat niet, dan komt het CAK in beeld. De officiële uitleg: je krijgt een brief waarin staat dat je binnen 3 maanden een zorgverzekering moet afsluiten of moet aantonen dat je bent vrijgesteld. Gebeurt dat niet, dan volgt een boete. Na twee boetes verzekert het CAK je zelf en houdt vervolgens twaalf maanden premie in op je inkomsten: de bestuursrechtelijke premie, 120 procent van de standaardpremie.

Eén misverstand kunnen we wegnemen, want de overheidspagina is er expliciet over: ‘U hoeft de premie voor de zorgverzekering niet met terugwerkende kracht te betalen’. Wat je wel zelf betaalt, zijn de zorgkosten die je maakt in de periode dat je onverzekerd bent.

Wat wij hier niet beweren. Er wordt vaak gezegd dat de dekking terugwerkt tot de dag waarop je verzekeringsplichtig werd. Wij zeggen dat niet. De twee overheidspagina's die wij konden lezen formuleren dit verschillend: de ene pagina zegt dat je premie betaalt vanaf het moment dat je de verzekering hebt afgesloten en dat zorg vanaf dan wordt vergoed, de andere gaat er niet op in. Bij zo'n verschil dragen wij de claim niet. Vraag het bij het afsluiten aan de verzekeraar zelf, en laat het antwoord op papier zetten.

In het jaar dat je terugkomt woon je een deel van het jaar buiten Nederland en een deel erin. Daarvoor bestaat een eigen aangifte. De Belastingdienst: ‘U moet aangifte M doen als u maar een deel van het jaar in Nederland hebt gewoond door emigratie of immigratie’.

Let op dat woord immigratie. De M-aangifte is niet alleen het formulier van de vertrekker; hij geldt net zo goed voor wie terugkomt. Dat wordt vaak gemist, omdat vrijwel alles wat je erover leest over emigratie gaat.

Het kan tegenwoordig online: inloggen op Mijn Belastingdienst en de aangifte kiezen ‘voor belastingplichtigen die een deel van het jaar buiten Nederland wonen’. Kan of wil je dat niet, dan is er nog steeds een papieren aangifteformulier M, per belastingjaar aan te vragen.

Rijksoverheid: ‘In Nederland kunt u met een digitale identiteit (DigiD) zaken met de overheid regelen’, aan te vragen via digid.nl.

De volgorde is hier belangrijker dan de handeling. DigiD hangt aan je burgerservicenummer en aan je inschrijving. Wie eerst DigiD probeert te regelen en daarna pas naar de gemeente gaat, loopt vast. Eerst inschrijven, dan DigiD, dan de rest: zorgverzekering, toeslagen, bank en aangifte lopen allemaal over die twee.

Dit is de eerste gids in onze fase ‘terugkeren’, en hij dekt bewust alleen wat een termijn heeft. Een van de vier is inmiddels gedicht: het omwisselen van een buitenlands rijbewijs staat er nu, met de termijnen woordelijk van de wegverkeersdienst, in je buitenlandse rijbewijs omwisselen. Wat er nog moet komen, en waar wij nog geen geverifieerde route voor hebben: wat er gebeurt met pensioen en AOW die je in het buitenland hebt opgebouwd, wat er met een buitenlandse zorgverzekering of ziektekostenregeling gebeurt op de dag dat je terugkomt, en hoe een buitenlands diploma of arbeidsverleden hier meetelt. Bij die drie loopt het spoor langs de pensioendienst en de belastingdienst, en die lieten ons geen van beide binnen.

Bij twee daarvan hebben wij wel de andere rijrichting beschreven, en dat zeggen wij liever dan dat wij doen alsof er niets is. Over rijbewijzen staat er je rijbewijs mee de EU door, met de een-rijbewijsregel en de 185-dagenregel; dat gaat over je Nederlandse rijbewijs in je nieuwe land, niet over een buitenlands rijbewijs hier. Over diploma's staat er je diploma mee naar je nieuwe EU-land, met de hoofdvraag of je beroep gereglementeerd is; die vraag is bij terugkeer dezelfde, maar de procedure hebben wij voor die richting niet nagelezen en dus beschrijven wij hem niet.

Die onderwerpen staan op onze eigen werklijst. Tot ze er staan, zegt deze pagina liever dat ze ontbreken dan dat ze er met een gok worden ingezet. Wat wij wel en niet beloven, staat op onze verantwoordingspagina.