Je Nederlandse bankrekening houden als je er niet meer woont

Twee dingen die op elkaar lijken en het niet zijn. Wie wettig in een EU-land woont, heeft daar het recht een basisbetaalrekening te openen, en de bank mag je niet weigeren enkel omdat je er nog niet woont. Dat staat woordelijk op de Europese burgerpagina en het is de kern van onze gids over een rekening openen in je nieuwe EU-land.

Voor je oude Nederlandse rekening bestaat zoiets niet. Er is geen Europees recht dat je bank verplicht je te houden nadat je uit Nederland bent uitgeschreven. Dat recht gaat over openen in het land waar je woont, en na je verhuizing is dat land Spanje of Duitsland of Portugal, niet Nederland meer.

Wat er dan wel geldt, bepaalt elke bank zelf, binnen de regels over klantonderzoek en witwasbestrijding. Daarom staat hieronder niet "zo werkt het in Nederland" maar "zo schrijft deze bank het op". Dat is geen slordigheid van ons; het is de werkelijkheid waar je in terechtkomt.

De Rabobank zet de grens het duidelijkst op papier. "Als je in de Europese Economische Ruimte (EER) woont, geldt het volgende", en dan: "Je mag je betaalrekening, spaarrekening, beleggingen, creditcard en hypotheek houden en blijven gebruiken zoals je gewend bent."

Er is een uitzondering en die is scherp: "Heb je een lening of kun je rood staan op je betaalrekening? Dan mag je deze producten helaas niet houden." Roodstand is dus geen detail in de kleine lettertjes maar iets wat vervalt. Wie zijn betaalrekening als buffer gebruikt, verliest die buffer op het moment van verhuizen.

En er hangt een prijskaartje aan: "Sinds 1 september 2022 betaal je meer voor je betaalrekening als je in het buitenland woont. We noemen dat een buitenlandtoeslag." Hoeveel die toeslag is, staat niet op de tarievenpagina die wij konden lezen, dus dat bedrag noemen wij niet. Vraag het bij je eigen bank na voordat je verhuist, niet erna.

Buiten de EER wordt het per land bekeken. De bank noemt daarbij Australië, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk apart, omdat daar eigen toezichtregels gelden. Wat dat concreet voor je rekening betekent, staat er niet, en wij vullen dat niet in.

Bij ABN AMRO loopt de scheidslijn niet langs de grens maar langs de duur. Voor een tijdelijk verblijf van minder dan drie jaar, uitgezonden door een werkgever, is er een formulier: de "Verklaring tijdelijk verblijf buiten Nederland". Wie dat regelt, kan volgens de bank "jouw ABN AMRO producten aanhouden en/of dat je tijdens je verblijf in het buitenland geen toeslag betaalt".

Voor wie blijft is de toon anders: "Een permanent verblijf in het buitenland kan gevolgen hebben voor onze dienstverlening." De bank kan laten weten dat je bepaalde producten niet kunt aanhouden. Internetbankieren, de app en de creditcard blijven volgens dezelfde pagina wel bruikbaar, en er geldt een extra vergoeding waarvan het bedrag daar niet staat.

De praktische les uit die twee vormen: als je vertrek tijdelijk is en je werkgever stuurt je, regel dan de papieren vóór vertrek. Dat is een ander loket en een andere uitkomst dan wanneer je jezelf een paar maanden later meldt als iemand die permanent weg is.

Hier staat wel iets dat je kunt afdwingen, en het is precies het probleem waar mensen tegenaan lopen. Je werkgever, je verzekeraar, je energieleverancier of je oude vereniging zegt dat er "een Nederlands rekeningnummer" nodig is. Dat mag niet.

De Nederlandsche Bank schrijft het zo: "Een betaler of begunstigde mag niet alleen Nederlandse IBAN's accepteren voor overschrijvingen of automatische incasso's, maar ook IBAN's (in euro's) die in andere landen van de EU/EER worden aangehouden." En: "Binnen de EU/EER mag geen onderscheid worden gemaakt in welk land van de EU/EER de betaalrekening (in euro's) wordt aangehouden."

Dat heet IBAN-discriminatie en het verbod komt uit de SEPA-verordening (EU) 260/2012. Loop je ertegenaan, dan is de volgorde: eerst bezwaar maken bij het bedrijf zelf, en pas daarna melden. DNB heeft daar een Meldpunt IBAN-discriminatie voor, en laat binnen drie weken weten of je melding in behandeling wordt genomen. Gaat het om een bedrijf in een ander EU- of EER-land, dan is de toezichthouder van dat land aan zet.

Dit is de reden dat een Nederlandse rekening minder onmisbaar is dan hij voelt. Voor euro-incasso's en euro-overschrijvingen binnen de EU en EER is jouw Spaanse of Duitse IBAN juridisch gelijkwaardig, en wie anders beweert heeft ongelijk en kan daarop worden aangesproken.

Twee dingen die wij bewust niet opschrijven, omdat wij ze niet bij de bron konden controleren.

De ING-pagina over verhuizen naar het buitenland leverde bij het ophalen alleen paginagegevens op en geen leesbare tekst. Wij dragen dus geen enkele bewering over wat ING wel of niet toestaat. Dat betekent niet dat het bij ING anders werkt dan bij de twee banken hierboven; het betekent dat wij het niet weten.

En het bedrag van de buitenlandtoeslag staat niet op de tarievenpagina die wij konden openen. Er zijn genoeg sites die een bedrag noemen. Die sites zijn tussenschakels en geen bron, en sinds onze bronaudit nemen wij zulke cijfers niet over. Overweeg: hoeveel scheelt die toeslag op jouw maandlasten? Dat is precies de vraag die je aan je eigen bank stelt, want alleen daar staat het antwoord dat over jouw rekening gaat.

Geef de verhuizing door aan je bank, en doe dat zelf. De bank hoort het niet automatisch van de gemeente, en een adres dat niet klopt is precies waar het klantonderzoek op vastloopt. Vraag in hetzelfde gesprek wat er met je roodstand gebeurt en wat de buitenlandtoeslag voor jouw rekening betekent.

Zorg dat je kunt blijven inloggen. Veel Nederlandse banken sturen codes naar een Nederlands mobiel nummer; controleer of jouw bank een buitenlands nummer accepteert voordat je je oude nummer opzegt. Dezelfde valkuil zit in DigiD, paspoort en stemmen vanuit het buitenland, en die twee lopen vaak samen mis in dezelfde week.

Open je nieuwe rekening voordat je de oude opgeeft. Het recht op een basisbetaalrekening in je nieuwe land geldt al zodra je daar wettig woont, en met twee rekeningen naast elkaar overleef je de maanden waarin nog niet alles is omgezet. En zet je oude automatische incasso's zelf om; het overstapservice-systeem werkt binnen Nederland en niet over de grens.