Na drie maanden in je nieuwe EU-land: je verblijf registreren

Wie binnen de EU verhuist, komt overal dezelfde grens tegen. De officiële Europese informatiepagina zegt het zo: na drie maanden in je nieuwe land kan van je verlangd worden dat je je verblijf registreert bij de bevoegde instantie.

Let op de formulering. Er staat ‘kan van je verlangd worden’, niet ‘moet altijd’. Dat is geen slordigheid: de EU-regels geven lidstaten de ruimte om die registratie wel of niet te eisen. Ierland eist hem bijvoorbeeld niet, terwijl Finland, Malta en Noorwegen hem wel eisen. De grens van drie maanden is Europees; wat er daarna van je gevraagd wordt, is nationaal.

De pagina noemt vier categorieën waarin je je registreert: werknemers en gedetacheerden, zelfstandigen, gepensioneerden en studenten. Iedereen heeft een geldige identiteitskaart of paspoort nodig, en daarnaast per categorie het volgende:

• Werknemer of gedetacheerde: een verklaring van indiensttreding of een bevestiging van aanwerving van je werkgever
• Zelfstandige: bewijs van je status als zelfstandige
• Gepensioneerde: bewijs van een volledige ziektekostenverzekering, plus bewijs dat je jezelf kunt onderhouden zonder inkomensondersteuning, waarbij die middelen uit elke bron mogen komen
• Student: bewijs van inschrijving bij een erkende onderwijsinstelling, bewijs van een volledige ziektekostenverzekering, en een verklaring dat je over voldoende middelen beschikt om jezelf te onderhouden zonder inkomensondersteuning

En dan de zin die je moet onthouden, want die is een recht en geen richtlijn: je hoeft geen andere documenten te verstrekken. Vraagt een loket om meer, dan mag je die zin erbij pakken.

Twee rechten waarvan bijna niemand weet dat hij ze heeft. De pagina schrijft dat je registratiebewijs onmiddellijk moet worden afgegeven en niet meer mag kosten dan wat inwoners van dat land voor een identiteitskaart betalen.

In de praktijk lopen de nationale procedures uiteen: sommige landen werken met een afspraak en een wachttijd, en er zijn landen die een tarief rekenen. Wat jouw land werkelijk vraagt, lees je in de gids over dat land. Maar het is goed om te weten waar de Europese maatstaf ligt voordat je aan een loket staat.

Dit is de geruststellendste zin van de hele pagina, en tegelijk de eerlijkste. Als registratie voor jou verplicht is, dan geldt: je kunt beboet worden als je het niet doet, maar je mag in het land blijven wonen en je kunt er niet om worden uitgezet.

Je verblijfsrecht als EU-burger komt dus niet uit dat papiertje voort. Het bestaat al, en de registratie is de administratieve bevestiging ervan. Dat betekent niet dat je het kunt laten zitten, want zonder registratie loop je in het dagelijks leven vast bij bank, zorg en belasting, en een boete is een boete. Maar de angst dat één gemiste stap je hele verhuizing ongedaan maakt, is ongegrond.

Deze gids staat op de officiële Europese informatiepagina over registratie na de eerste drie maanden. Wat daar niet staat, staat hier niet.

• Hoe lang een registratiebewijs geldig is: staat er niet
• Hoe hoog een boete kan zijn: staat er niet, en dat verschilt per land
• Hoe de handhaving per land werkt: staat er niet
• Wat er voor gezinsleden geldt, EU-burger of niet: de pagina verwijst daarvoor door naar aparte pagina's en somt de documenten hier niet op

Voor de landen waarover wij een eigen gids hebben, staan de nationale bedragen, termijnen en loketten daar; die zijn per land nagelezen bij de nationale instantie zelf.

• Zoek vóór vertrek uit of jouw bestemmingsland registratie eist; de drie maanden zijn Europees, de plicht is nationaal
• Bepaal in welke van de vier categorieën je valt, want dat bepaalt je hele documentenlijst
• Neem je identiteitsbewijs plus alleen de documenten van jouw categorie mee; meer mag men niet vragen
• Regel je ziektekostendekking vóór de aanvraag als je gepensioneerd bent of studeert; zonder polis is je dossier niet compleet
• Loop je tegen een tarief of een lange wachttijd aan, weet dan wat de Europese maatstaf is voordat je akkoord gaat
• Regel de Nederlandse kant apart; uitschrijven bij je gemeente is een eigen stappenplan