Zelfstandig in België: het ondernemingsloket, het sociaal statuut en de btw-vrijstelling tot 25.000 euro

Deze gids gaat over de eenmanszaak: een Nederlander die in België gaat wonen en daar als zelfstandige begint, zonder vennootschap. De regels over de inschrijving, de btw en het sociaal statuut zijn federaal en gelden in Vlaanderen, Wallonië en Brussel; de uitleg hieronder komt van het portaal van de Vlaamse overheid en van de FOD Financiën. Je hebt eerst een Belgisch adres en een rijksregisternummer nodig; zie de praktische woongids voor België. Wat je aan de Nederlandse kant regelt, staat in de gids over emigreren als zzp'er.

De start is een inschrijving via een privaat maar erkend loket: ‘Elke onderneming in Vlaanderen moet zich inschrijven bij een erkend ondernemingsloket. U krijgt dan een ondernemingsnummer en uw onderneming wordt opgenomen in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO).’ Dat nummer is meteen je btw-nummer: ‘Uw btw-nummer is hetzelfde nummer als uw ondernemingsnummer, maar dan voorafgegaan door de letters BE.’ Het loket activeert het: ‘U kunt uw btw-nummer tegen betaling laten activeren door het ondernemingsloket’. Wat het loket rekent, staat niet op de pagina en niet hier.

Een diploma of attest is voor de start zelf niet meer nodig: ‘attest basiskennis bedrijfsbeheer en attest beroepsbekwaamheid zijn niet meer vereist’. Wel kan je vak een vergunning vragen: ‘Afhankelijk van de activiteit die u wilt opstarten, hebt u mogelijk bepaalde toelatingen of vergunningen nodig.’ Het portaal raadt een aparte rekening aan: ‘Ook voor een eenmanszaak kunt u het best een nieuwe rekening openen. Zo blijven handels- en privéverrichtingen gescheiden.’

Naast de belastingdienst is er de sociale zekerheid voor zelfstandigen, en die loopt via een fonds naar keuze: ‘Elke zelfstandige, zowel in hoofdberoep als in bijberoep en ongeacht de ondernemingsvorm (eenmanszaak of vennootschap), moet zich daarom aansluiten bij een sociale-verzekeringsfonds’ en sociale bijdragen betalen. Ook je ziekenfonds hoort het te weten: ‘moet u uw ziekenfonds op de hoogte brengen van uw zelfstandige activiteit’. Hoe hoog de bijdragen zijn en hoe zij in de eerste jaren worden berekend, staat bij het RSVZ, het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen. Die pagina's gingen voor ons niet open, en de percentages staan hier daarom niet. Hoe de Belgische zorg daarna werkt, staat in de zorggids voor België.

Als je omzet klein blijft, hoef je geen btw te rekenen. De FOD Financiën: ‘U kunt aanspraak maken op de btw-vrijstellingsregeling als het jaarlijks omzetcijfer van uw onderneming niet meer dan 25.000 euro (exclusief btw) bedraagt’. Dan geldt aan beide kanten hetzelfde: je mag ‘geen btw aanrekenen aan uw klanten’ en je mag ‘geen btw in aftrek brengen’. Wie boven de grens komt of liever btw rekent om voorbelasting terug te krijgen, valt in het gewone stelsel; de plichten van facturering en boekhouding blijven volgens de FOD ook onder de vrijstelling bestaan.

Vier dingen ontbreken met opzet. De sociale bijdragen in percentages en de minimumbijdrage per kwartaal, omdat de pagina's van het RSVZ voor ons niet opengingen. De kosten van het ondernemingsloket, omdat de pagina van de FOD Economie niet openging. De vennootschap en haar oprichting, omdat deze gids over de eenmanszaak gaat. En de inkomstenbelasting op de winst, omdat die in de gids over je eerste Belgische aangifte staat. De zinnen hierboven komen woordelijk van vlaanderen.be en de FOD Financiën, die geen datum bij deze pagina's zetten, zoals zij op 28 september 2026 online stonden.