De eerste maanden in Polen: inschrijven, PESEL en de eerste aangifte

Wie in Polen woont schrijft zich in op zijn adres, voor een vast verblijf of een tijdelijk verblijf; de overheid omschrijft tijdelijk als langer dan drie maanden. Blijf je zeker korter dan dertig dagen, bijvoorbeeld voor vakantie, dan hoeft het niet. Als EU-burger kun je het online doen met een profil zaufany, de Poolse DigiD; wie geen EU-burger is moet naar het loket.

Let op het verschil met de registratie van je verblijf als EU-burger, een aparte stap met een eigen bewijsstuk. Wie langer dan drie maanden blijft, meldt zich daarvoor persoonlijk bij het woiwodschapskantoor van zijn woonplaats, uiterlijk op de dag na het verstrijken van die drie maanden. Mee neem je dit:

• je paspoort of identiteitskaart
• naar gelang je situatie: een arbeidsovereenkomst of werkgeversverklaring, een bewijs van je bedrijfsinschrijving, of een bewijs van voldoende middelen (een bankverklaring van hoogstens een maand oud, of een creditcard)
• een bewijs van zorgverzekering, bijvoorbeeld je Europese zorgpas

Het kantoor in Lubuskie vraagt daarbij vier pasfoto's van 35 bij 45 millimeter. Het kost niets: aanvragen van EU-burgers zijn vrijgesteld van leges. Je krijgt een bewijs van registratie, en Lubuskie schrijft dat het dat meestal binnen een maand afgeeft. Na vijf jaar ononderbroken verblijf, met onderbrekingen van samen hoogstens zes maanden per jaar, heb je recht op duurzaam verblijf; dat document is tien jaar geldig. De Europese regel eronder is artikel 8 van richtlijn 2004/38: een lidstaat mag registratie eisen bij een verblijf van meer dan drie maanden, en het bewijs moet meteen worden afgegeven.

Het PESEL-nummer is het Poolse persoonsnummer, en vrijwel elk loket vraagt ernaar. Je krijgt het vanzelf als je je inschrijft voor een verblijf van meer dan dertig dagen. Kun je je niet inschrijven en vraagt een instantie, bijvoorbeeld ZUS of de belastingdienst, toch om een nummer, dan vraag je het los aan bij een willekeurige gemeente. Dat is gratis en de ambtenaar neemt de aanvraag meteen in behandeling, zo schrijft de overheid het zelf.

Ga je in loondienst, dan meldt je werkgever je aan bij ZUS en houdt hij je premies in. Begin je voor jezelf, dan meld je jezelf aan en betaal je alles uit eigen zak. Die aanmelding is meteen je toegang tot de zorg via het NFZ; zonder aanmelding geen dekking. Hoe dat werkt en wie je kunt meeverzekeren staat in de zorggids.

Zodra je in Polen woont ben je er belastingplichtig over je hele inkomen, ook over wat je uit Nederland ontvangt. De eerste aangifte doe je tussen 15 februari en 30 april van het jaar na je verhuisjaar, en betalen moet voor diezelfde dag. Wanneer je er woont zegt de belastingdienst zelf: je bent Pools fiscaal inwoner als het middelpunt van je persoonlijke of economische belangen in Polen ligt, of als je er in een belastingjaar langer dan 183 dagen verblijft. Beschouwen twee landen je als inwoner, dan beslist het belastingverdrag. Reken erop dat het verdrag met Nederland bepaalt wie over welk inkomen heft.