Freizügigkeit voor EU-burgers en familieleden
Voor: Nederlandse EU-burgers die naar Duitsland verhuizen en hun familieleden
Officiële bron: Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (BAMF)
Gecontroleerd op:
Landenvergelijking
Nederland vs Duitsland
Duitsland ligt voor de hand voor wie dichtbij wil blijven en carrière wil maken. Het verschil zit in belasting, levenskosten, wonen en bureaucratie.
| Criterium | Nederland | Duitsland | Afweging |
|---|---|---|---|
| Kosten van levensonderhoud | Ons register houdt geen blok bij voor Nederland, en daarom staat hier geen kostencijfer. Welke landen wij wel bijhouden staat op onze landenpagina. | Wat wij voor Duitsland hebben nagelezen zijn aanbodshuren per vierkante meter, medio 2026: München op 19,68 als duurste grote huurstad van dit overzicht, Düsseldorf op 15,57, Keulen op 15,13, Augsburg op 14,70 en Neurenberg op 14,02. Het zijn aanbodshuren en geen betaalde huren, en het is een momentopname. Voor vervoer staat in ons register het Deutschland-Ticket: 63 euro per maand voor al het regionale openbaar vervoer in het hele land. | Geen vergelijking per vierkante meter: Nederland staat niet bij de landen waarvoor wij een registerblok bijhouden. Een maandtotaal noemen wij niet: dat zouden wij zelf moeten optellen. |
| Taal | Ook Nederland wijst in de Grondwet geen taal aan. Waar het wel staat is in de Algemene wet bestuursrecht: bestuursorganen gebruiken de Nederlandse taal, tenzij een wettelijk voorschrift iets anders bepaalt, en zij mogen ervan afwijken als een andere taal doelmatiger is en derden daar niet onevenredig door worden geschaad. | Duits is de ambtstaal, en de bepaling is zo kort als hij klinkt: die Amtssprache ist deutsch. Het is net als het Nederlands een Germaanse taal in het Latijnse schrift, dus je begint niet bij nul. Wat er nieuw bij komt zijn de naamvallen, en die zitten in bijna elke zin. Voor je eigen verblijfsrecht als Nederlandse EU-burger geldt geen algemene A1-inburgeringseis; A1 is dus geen universele voorwaarde, ook al vraagt een werkgever of een opleiding vaak wel een niveau. | Nederlands draag je buiten Nederland en Vlaanderen nergens mee; Duits gebruik je in een groot deel van Europa. Daar staat tegenover dat je het eerst moet leren. |
| Arbeidsmarkt | De werkloosheid lag op 3,9 procent in het tweede kwartaal van 2026. Er is krapte in technische beroepen en in de zorg. De banen zitten onder meer in tech (ASML, Booking.com, Adyen, Philips), finance (ING, ABN AMRO, Rabobank), logistiek rond Rotterdam en agri-food. In Amsterdam en de Randstad liggen de lonen hoger dan in de rest van het land, en de woonlasten ook. Het wettelijke minimumloon steeg per 1 juli 2026 naar 14,99 euro per uur, afgeleid bij een 36-urige werkweek. | Industrie, techniek, zorg en engineering dragen de Duitse arbeidsmarkt. In de auto-industrie zitten BMW, VW en Mercedes, in de chemie BASF en in de tech SAP en Siemens. Er is een tekort aan vakmensen in techniek, zorg, IT en onderwijs. Of een Nederlands diploma formeel moet worden erkend, hangt af van het beroep: voor gereglementeerde beroepen is erkenning vereist, terwijl je in niet-gereglementeerde beroepen doorgaans zonder formele erkenning kunt werken. Duits is vaak vereist, en de bevoegde instantie beoordeelt een erkenningsaanvraag individueel. Loonbedragen noemen wij niet: wij hebben geen loonstatistiek van een instantie kunnen nalezen die per sector uitsplitst. | In allebei de landen is er krapte, in Nederland vooral in de techniek en de zorg, in Duitsland in bijna alle sectoren. Een loonvergelijking tussen Nederland en Duitsland staat niet in ons register: voor Duitsland noemen wij geen bedrag. |
| Bureaucratie | In Nederland regel je het meeste online met DigiD, en je burgerservicenummer heb je al. Bij een verhuizing binnen het land schrijf je je in bij de gemeente; vertrek je naar het buitenland, dan schrijf je je bij diezelfde gemeente uit. Overheidsdiensten staan er grotendeels online, van MijnOverheid tot de Belastingdienst. Je kent het stelsel al, en dat scheelt uitzoekwerk. | Woonadresregistratie (Anmeldung), de fiscale identificatienummerprocedure (IdNr) en eventuele diploma-erkenning zijn afzonderlijke procedures. De Anmeldung doe je bij de gemeente, binnen twee weken na je verhuizing. Na die registratie worden je gegevens voor de IdNr verwerkt; wie geen mededeling ontvangt of het nummer kwijt is, kan het bij BZSt opnieuw laten meedelen. Diploma-erkenning is beroepsafhankelijk en niet automatisch via één algemene EU-procedure. Veel stappen lopen er nog op papier en aan een loket; hoeveel wachttijd daar staat, noemen wij niet, want in ons register staat daarover geen cijfer. | In Nederland loopt vrijwel alles online via DigiD en je burgerservicenummer. In Duitsland doe je de Anmeldung binnen veertien dagen en komen de Steuer-ID en het sociaalverzekeringsnummer er los bij. |
| Belasting | Box 1 kent in 2026 drie schijven van 35,75%, 37,56% en 49,50%. Box 3 heft 36 procent over een fictief rendement, met als forfaits 1,28% banktegoeden en 6,00% beleggingen en overige bezittingen, en een heffingsvrij vermogen van €59.357 per persoon. De eigen woning zit in box 1 en de dividendbelasting is 15 procent. | De inkomstenbelasting loopt progressief van 14 tot 45 procent, met een Grundfreibetrag van 12.348 EUR (2026) en daarbovenop de Solidaritätszuschlag van 0 tot 5,5 procent boven een drempel. Duitsland kent geen vermogensbelasting en geen box drie; dividenden en vermogenswinst worden apart belast tegen 25 procent. De kerkbelasting is optioneel en bedraagt in Noordrijn-Westfalen 9 procent van de inkomstenbelasting. | Duitsland kent geen vermogensbelasting en geen box 3; Nederland heft daar over een fictief rendement. Op arbeid ligt het Nederlandse toptarief hoger dan het Duitse, dus wat zwaarder weegt hangt af van waar je inkomen vandaan komt. |
| Vastgoed | Overdrachtsbelasting (2026): 0% voor starters onder 35 die zelf gaan wonen (startersvrijstelling, onder voorwaarden), 2% voor overige eigen bewoning, 8% voor woningen die geen hoofdverblijf worden (t/m 2025: 10,4%) en 10,4% voor niet-woningen. Ons register houdt geen blok bij voor Nederland zelf, want deze site gaat over vertrekken. Het aanbod is krap, en in de Randstad is kopen voor starters lastig; wat een woning kost verschilt per gemeente en een landelijk gemiddelde noemen wij niet. De tarieven hierboven staan wel in het algemene deel ervan, met de tarievenpagina van de Belastingdienst eronder. Bij de startersvrijstelling hoort een grens die daar niet bij stond: de woning mag op het moment van verkrijgen niet meer waard zijn dan 555.000 euro. | Procedures kopen: notaris (Notar), Grunderwerbsteuer (3,5-6,5%), makelaar gedeeld. Welke deelstaat de uitersten van die bandbreedte bezet, staat er nu bij: Beieren houdt het lage tarief aan en Noordrijn-Westfalen het hoge, dat daar sinds 1 januari 2015 geldt. Wat de veertien deelstaten daartussenin rekenen, hebben wij niet stuk voor stuk nagelezen. Een koopprijs per vierkante meter staat niet in ons register; wat die prijs uit elkaar trekt is de Grunderwerbsteuer, die elke deelstaat zelf vaststelt, plus notaris en kadaster. | Geen vergelijking op prijs: voor Nederland zelf houden wij geen registerblok bij, en een koopprijs per vierkante meter staat voor geen van beide landen in ons register. Wat er wel staat zijn de tarieven bij de overdracht, en die verschillen per deelstaat en per situatie. |
| Bereikbaarheid vanuit Nederland | Je bent al thuis; deze rij speelt hier niet. | Buurland, dus je rijdt of neemt de trein: naar de grens twee tot drie uur, en het land in van een tot vijf uur, afhankelijk van waar je uitkomt. Er rijden directe treinen vanuit Amsterdam en Utrecht naar Düsseldorf, Keulen, Frankfurt en Berlijn. Voor Frankfurt en Berlijn kun je ook vliegen, in 1u15 respectievelijk anderhalf uur. Wat een ticket kost hangt af van het seizoen en het boekmoment; wij noemen geen prijs. | Vanuit Nederland zit je in twee tot drie uur aan de Duitse grens, met directe treinen naar Düsseldorf, Keulen, Frankfurt en Berlijn. Van alle bestemmingen op deze site is dit degene waar je het vaakst heen en weer kunt. |
| Sociale zekerheid | Het Nederlandse stelsel dekt werkloosheid met de WW, arbeidsongeschiktheid met de WIA en ouderdom met de AOW. Je WW-rechten kun je binnen de EU meenemen, en je AOW loopt door als je naar Duitsland verhuist. De gemiddelde zorgpremie is in 2026 157 euro per maand, volgens de Rijksoverheid. DigiD blijft werken vanuit Duitsland. | Het Duitse stelsel dekt dezelfde risico's, maar met eigen regels en eigen loketten. De Krankenversicherung is verplicht, en werkgever en werknemer betalen de premie samen. Voor die verzekering kies je tussen een publieke kas als de AOK of de TK en een particuliere verzekeraar, en de werkloosheidsverzekering kent twee vormen, ALG I en ALG II. Als EU-burger bouw je er snel rechten op. | In Duitsland kies je zelf tussen een publieke en een particuliere zorgverzekering; in Nederland is er een verplichte basisverzekering. Een gemiddelde premie staat in ons register alleen voor Nederland. |
Officiële bronnen bij verblijfsclaims
Officiële routebronnen
Controleer vlak vóór een aanvraag altijd de actuele routepagina. Een visum, toelating, tijdelijk verblijf, permanent verblijf en naturalisatie zijn afzonderlijke beslissingen. Niet elke bron is even makkelijk te controleren; lees hoe wij met bronnen en actualiteit omgaan.
Steuerliche Identifikationsnummer (IdNr)
Voor: Natuurlijke personen die in Duitsland worden geregistreerd of hun bestaande IdNr opnieuw nodig hebben
Officiële bron: Bundeszentralamt für Steuern (BZSt)
Gecontroleerd op:
Anerkennung ausländischer Berufsqualifikationen
Voor: Personen met een buitenlandse beroepskwalificatie die in Duitsland willen werken
Officiële bron: Anerkennung in Deutschland, Bundesinstitut für Berufsbildung
Gecontroleerd op:
Overdrachtsbelasting: tarieven 2025/2026 (Belastingdienst)
Voor: Kopers van Nederlands vastgoed die het toepasselijke overdrachtsbelastingtarief beoordelen (eigen woning, starter, tweede woning/verhuur, niet-woning)
Officiële bron: Belastingdienst
Gecontroleerd op:
Controleer actuele cijfers en regels altijd bij de officiële instanties.
