Zorg in Canada: dertien stelsels, en de wachttijd hangt af van waar je landt

De rijksoverheid waarschuwt zelf dat je dekking niet meteen ingaat: in sommige provincies duurt het tot drie maanden, en de immigratiedienst raadt aan die periode particulier te verzekeren. Wat die dienst er niet bij zet, is dat het per gebied verschilt. Wij hebben het voor alle dertien bij de provincie of het territorium zelf nagelezen.

Geen wachttijd bij komst van buiten Canada, in zeven gebieden:

• Ontario (OHIP)
• Alberta (AHCIP)
• Manitoba
• Nova Scotia (het Nova Scotia Health Insurance Program, in de praktijk MSI genoemd)
• New Brunswick (Medicare)
• Prince Edward Island
• Newfoundland and Labrador (MCP)

In Prince Edward Island geldt dekking vanaf de eerste dag als je je verblijfsdocument kunt tonen.

Wel een wachttijd, in zes gebieden:

• British Columbia: de rest van de maand waarin je je vestigt plus twee volle maanden
• Quebec: maximaal drie maanden
• Saskatchewan: dekking op of voor de eerste dag van de derde maand na aankomst in Canada
• Yukon: drie maanden
• Northwest Territories: de eerste dag van de derde maand na het inwoner worden
• Nunavut: de eerste dag van de derde maand

Voor Quebec is er een tweede laag die zelden ergens staat. Quebec heeft met een aantal landen een socialezekerheidsverdrag dat de wachttijd wegneemt, maar Nederland staat daar niet op. Een Nederlander wacht in Quebec dus de volle drie maanden.

Bij Northwest Territories en Nunavut kwamen wij niet op een gewone webpagina binnen. De wachttijd van NWT staat in de Medical Care Act zelf en die van Nunavut op het officiële aanvraagformulier; dat zijn hardere bronnen dan een voorlichtingspagina, maar wij noemen liever waar het vandaan komt.

Wie van de ene provincie naar de andere verhuist, wacht vrijwel overal tot de eerste dag van de derde maand na de verhuizing. Dat geldt in Alberta, Saskatchewan, Manitoba, Nova Scotia, New Brunswick, Prince Edward Island en Newfoundland and Labrador.

Je valt in die maanden niet in een gat: het plan van je vorige provincie loopt door. Yukon schrijft dat met zoveel woorden op. Wel betekent het dat je in je nieuwe provincie met de kaart van je oude woont, en dat lang niet elke zorgverlener daar even makkelijk mee omgaat.

Aan de dekking hangt ook een aanwezigheidseis. Ontario vraagt 153 dagen in elke periode van twaalf maanden en 153 van de eerste 183 dagen na je vestiging. Manitoba vraagt 183 dagen per kalenderjaar. British Columbia vraagt ten minste zes maanden. Wie veel weg is, moet die getallen kennen voordat de kaart wordt ingetrokken.

De publieke verzekering dekt ziekenhuiszorg en de zorg van artsen. Daarbuiten houdt het snel op. Health Canada noemt zelf thuiszorg, oogzorg, tandzorg, receptmedicijnen en de ambulance als zorg die niet of niet volledig gedekt is, en zegt erbij dat je die zelf betaalt of via een particuliere verzekering. De immigratiedienst noemt dezelfde vier: oogzorg en brillen, tandarts, medicijnen op recept en de ambulance.

Niet verzekerd zijn verder onder meer cosmetische ingrepen, particuliere verpleging en een medische verklaring voor de rechtbank.

Een particuliere aanvullende verzekering is in Canada daarom geen luxe maar de normale gang van zaken, vaak via de werkgever. Wie zonder werkgever komt, regelt hem zelf.

De Canada Health Act legt vijf voorwaarden op aan elke provincie die rijksgeld voor zorg wil ontvangen: publieke uitvoering zonder winstoogmerk, volledigheid van de verzekerde zorg, dekking voor alle inwoners, meeneembaarheid tussen provincies, en toegankelijkheid zonder financiële drempel.

De wet noemt als doel het beschermen, bevorderen en herstellen van het lichamelijk en geestelijk welzijn van de inwoners van Canada en het geven van redelijke toegang tot zorg zonder financiële belemmering.

Die meeneembaarheid is precies wat je gebruikt in de drie maanden na een verhuizing binnen Canada. Ze geldt niet voor iemand die uit Nederland komt: die heeft nog geen Canadees plan om mee te nemen.

Sinds kort bestaat er een rijksplan voor tandzorg, het Canadian Dental Care Plan. Je komt ervoor in aanmerking als het gezinsinkomen onder 90.000 Canadese dollar ligt, je geen toegang hebt tot een particuliere tandverzekering, je aangifte hebt gedaan in Canada en je fiscaal inwoner bent. De vergoeding hangt van het inkomen af: onder 70.000 Canadese dollar wordt 100 procent vergoed, van 70.000 tot 79.999 Canadese dollar zestig procent, en van 80.000 tot 89.999 Canadese dollar veertig procent. Het gaat daarbij om een percentage van de tarieven die het plan zelf vaststelt.

Vergoed worden onder meer onderzoek, rontgenfoto's, vullingen, wortelkanaalbehandeling en, na machtiging, kronen. De dekkingsperiode loopt elk jaar af op 30 juni.

Voor medicijnen ligt er sinds 10 oktober 2024 een wet, de Pharmacare Act. Die legt een toezegging vast om met de provincies toe te werken naar een landelijke dekking; hij regelt die dekking niet zelf. In de praktijk zijn er akkoorden met vier gebieden, voor anticonceptie en diabetesmiddelen: Manitoba op 27 februari 2025, British Columbia op 6 maart 2025, Prince Edward Island op 7 maart 2025 en Yukon in maart 2025. Woon je in een van die vier en ben je verzekerd onder het provinciale plan, dan vallen die middelen en de afleverkosten eronder; de bezorgkosten en het voorschrijven niet.

Nederland en Canada hebben een socialezekerheidsverdrag. Het trad in werking op 1 oktober 1990 en werd per 1 april 2004 herzien. Het zorgt ervoor dat je opbouwjaren in beide landen bij elkaar mogen worden geteld om aan de minimumvoorwaarden voor een uitkering te voldoen.

Wat wij niet hebben kunnen bevestigen, is dat dit verdrag iets over zorg regelt. De Canadese kant noemt uitsluitend pensioen, arbeidsongeschiktheid en nabestaanden. De Nederlandse kant hebben wij niet kunnen nalezen: de SVB en de verdragenbank lieten ons geen van beide binnen. Wij schrijven dus niet dat het verdrag je in Canada verzekert, want dat weten wij niet.

Ga er voorlopig van uit dat je zorg in Canada via je provincie loopt en niet via een verdrag, en dat je de wachttijd daar zelf overbrugt.