HoofdstadJakarta
Vliegtijd±15u+
Prijsniveau (Wereldbank 2025)35,5 tegen 100 in NL
Klimaattropisch

In 2025 verhuisden 603 in Nederland geboren mensen naar Indonesië (2024: 536). Bron: CBS StatLine, tabel 85671NED, emigratie zonder administratieve correcties.

Laatst nagekeken in september 2026. Voor Indonesië dragen 130 regels in ons register een bron en een controledatum. Bekijk wat wij fout hadden · hoe wij controleren.

Waarom Indonesië

Tropische eilanden met een Nederlandse geschiedenis

Tropisch klimaat, en grote expat- en nomadenhubs op Bali.

Verblijf regel je via diverse visa (waaronder nomaden- en pensioenvisa); klimaat en cultuur vragen aanpassing.

Het dossier · klimaat

Waarom hier (nog) geen klimaatgrafiek staat

Wij nemen klimaatnormalen over per meetstation bij de nationale weerdienst. Voor Indonesië hebben wij dat geprobeerd: BMKG publiceert openbaar geen stationsgewijze maandnormalen. De databank kent onze stations wel, maar geeft waarden alleen na inlog en dan hooguit over de laatste twee jaar; het klimaatarchief voor onderzoekers is uitdrukkelijk niet voor publiek gebruik.

Wat wel openbaar is, is een landelijk maandgemiddelde over ruim honderd stations tegelijk, en een landgemiddelde van Sabang tot Merauke zegt niets over het klimaat van een woonplaats. Liever deze uitleg dan een grafiek die dat verschil wegmoffelt.

Geprobeerd op 01-09-2026: de klimaatpagina's van BMKG, de openbare databank (stationskeuze zichtbaar, waarden achter een inlog met een limiet van twee jaar terug), het onderzoeksarchief (niet voor publieke toegang) en de oude regionale stationssites (opgeheven bij de websiteconsolidatie). Zodra BMKG stationsnormalen openbaar maakt komt de grafiek hier te staan. Lees hoe wij met bronnen en leemtes omgaan.

Het dossier · kosten

Wat kost een maand leven er?

Van Indonesië kregen wij weinig bedragen bij een instantie vandaan, en dat bepaalt hoe kort dit blok is. Het minimumloon en de prijsindex lukten niet: geprobeerd bij de instanties zelf, en telkens achter een portaal of in een bestand dat wij niet kunnen lezen. De leges van visa en verblijfsvergunningen hebben wij wel, maar uit de verordening van 2019; of er sinds 2024 andere bedragen gelden is onopgelost. De gids erachter legt per post uit welke deur dicht zat.

Aantal provincies38
Bron van de verhouding fiscale draagkrachtministerie van Financiën, 2025
Landelijk minimumloonniet bevestigd, zie de toelichting in de gids
Minimumloon Bali en Jakartaniet bevestigd, zie de toelichting in de gids
Consumentenprijsindexniet bevestigd, zie de toelichting in de gids
Leges visa en verblijfsvergunningenuit de verordening van 2019; of die nog geldt is onopgelost
Vermogenseis tweedeverblijfsvisum en golden visaniet bevestigd, zie de toelichting in de gids
Leeftijds- en inkomenseis pensioenvisumniet bevestigd, zie de toelichting in de gids

Ministerie van Financiën en de landelijke wettenbank, nagelezen op 31 augustus 2026 Lees de volledige kostengids →

Het dossier · jouw situatie

Wat betekent Indonesië voor jou?

In loondienst

De verblijfsvergunning heet KITAS en je werkgever regelt hem. Welke soorten er zijn, welke indexcodes daarbij horen en hoe lang elke soort geldt, hebben wij bij de Indonesische immigratiedienst en in de ministeriële regeling niet kunnen nalezen; dat staat in ons register als openstaand. Onze bestaande gids over de KITAS beschrijft de route zoals die in de praktijk loopt, en zegt er zelf bij welk deel niet bij de bron is nagekeken. Het landelijke minimumloon en dat van Bali en Jakarta hebben wij evenmin rond gekregen: het ministerie van Arbeid was voor ons niet te openen.

Als ondernemer

Voor wie kapitaal meebrengt bestaan een tweedeverblijfsvisum en een golden visa, allebei met een vermogenseis. Die eisen staan in een regeringsverordening waarvan wij de bijlage met de bedragen niet leesbaar kregen. Wij noemen ze daarom niet met een getal. Wat wel te zeggen valt over waar je je vestigt: het ministerie van Financiën houdt per provincie een verhouding fiscale draagkracht bij, en die verschilt sterk. Papua Barat staat op 2,545 en Papua Selatan op 0,163, met de categorieën zeer hoog en zeer laag erbij van het ministerie zelf. Dat zegt iets over de eigen middelen van een provincie, en niets over wat jij er verdient.

Gepensioneerd

Er is een pensioenvisum, maar de leeftijdsgrens, de inkomenseis en de duur ervan hebben wij in de regeringsverordening niet kunnen nalezen. Wij vullen die niet in met een getal van een tussenpersoon. Reken daarnaast op een particuliere zorgverzekering en vraag voor je vertrekt na wat je krijgt: het Indonesische stelsel BPJS Kesehatan hebben wij bij de bron niet kunnen beschrijven. Onze Bali-gids loopt de praktische stappen langs voor de plek waar de meeste Nederlanders terechtkomen.

Het dossier · aan de slag

Je eerste 90 dagen in Indonesië

  1. Uitschrijven in Nederland

    Meld je vertrek bij je gemeente en regel DigiD, bank en post voordat je gaat. Uitschrijven uit Nederland: volledig stappenplan voor emigranten →

  2. Visum voor vertrek

    Regel je visum voordat je vliegt. Hoe lang een Nederlander visumvrij mag blijven en of het bezoekersvisum bij aankomst verlengd kan worden, hebben wij bij de immigratiedienst niet kunnen nalezen; ga daar dus niet blind van uit. De KITAS voor Bali: de verblijfsvergunning van Indonesië →

  3. KITAS aanvragen

    De tijdelijke verblijfsvergunning heet KITAS en loopt via een sponsor: je werkgever, je partner of een bureau. De KITAS voor Bali: de verblijfsvergunning van Indonesië →

  4. Zorg regelen

    Sluit een particuliere verzekering voordat je gaat. Wat het publieke stelsel BPJS Kesehatan voor een buitenlander betekent, hebben wij bij de bron niet kunnen vaststellen. Zorg in Indonesië: wat wij niet bij de bron konden vaststellen →

  5. Geld en belasting

    Zoek uit vanaf wanneer je fiscaal inwoner bent en wat Nederland nog van je wil. De Indonesische tarieven staan niet in dit dossier omdat wij ze niet bij de bron hebben kunnen nalezen. Wat Indonesië kost, en waarom wij er zo weinig van rond kregen →

  6. Wonen vastleggen

    Huur eerst en kijk rond. Buitenlanders kunnen in Indonesië geen grond in volle eigendom bezitten, en dat maakt kopen een ander gesprek dan in Europa. Wonen op Bali: visa, kosten en praktische gids voor Nederlanders →

Het dossier · regio's

De 38 regio's van Indonesië

Indonesië telt achtendertig provincies. Dat aantal is hard: een genummerde tabel van het ministerie van Financiën loopt van 1 Provinsi Aceh tot 38 Provinsi Papua Barat Daya. De laatste vier zijn jong, want in 2022 zijn uit Papua drie nieuwe provincies ontstaan en is Papua Barat Daya afgesplitst. Wat wij van Indonesië bij een bron vandaan kregen is weinig, en dat bepaalt hoe deze lijst eruitziet. Het statistiekbureau publiceert zijn tabellen via een portaal dat voor ons niet te openen was; het bevolkingsregister van Binnenlandse Zaken is onbereikbaar. Er is dus geen reeks inwonertallen per provincie die wij kunnen verantwoorden. Wat wij wel voor alle achtendertig hebben, uit een bron met een datum, is de verhouding fiscale draagkracht die het ministerie van Financiën jaarlijks vaststelt, met de categorie die het ministerie er zelf aan hangt. Dat is geen inkomen en geen prijspeil: het is een maat voor hoeveel eigen middelen een provincie heeft ten opzichte van wat zij nodig heeft, en het ministerie gebruikt hem onder meer bij de vraag hoeveel een regio zelf moet meebetalen. Wij zetten hem hier omdat het het enige gegeven is dat voor alle achtendertig uit dezelfde tabel en van dezelfde datum komt. De hoofdstad staat bij eenendertig van de achtendertig. Die komt bijna altijd uit de instellingswet, die de provincie beschrijft en er de zin bij zet waar de hoofdstad zetelt. Bij zeven provincies staat hij er niet, en op de regel zelf staat waarom: soms omdat de wet hem echt niet noemt, soms omdat de tekst alleen bestaat als bestand dat wij niet kunnen lezen. Dat verschil is belangrijk genoeg om het per provincie op te schrijven.

Waarom hier (nog) geen kaart staat

Bij de Europese dossierlanden tekenen wij de regiokaart na uit de grensbestanden van Eurostat. Die dekken Europa.

Voor Indonesië hebben wij geen grensbestand dat wij kunnen navertellen, en de kaartendienst van het statistiekbureau draait op dezelfde techniek die ons ook bij de tabellen buitensluit. De achtendertig provincies staan daarom als lijst.

Geprobeerd: het statistiekbureau, zijn kaartendienst en de bijlage bij het besluit van Binnenlandse Zaken over de gebiedscodes. De eerste twee geven een leeg scherm, de bijlage is een bestand dat wij niet kunnen lezen. Lees hoe wij met bronnen en leemtes omgaan.

AcehNiet bevestigd

Verhouding fiscale draagkracht 0,788, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Sedang (gemiddeld). De hoofdstad staat hier niet. De wet op het bestuur van Aceh uit 2006 hebben wij helemaal gelezen en die noemt geen stad; de provinciale verordeningen staan niet in de landelijke wettenbank.

Sumatera UtaraMedan

Verhouding fiscale draagkracht 1,473, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Tinggi (hoog).

Sumatera BaratPadang

Verhouding fiscale draagkracht 0,535, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). De provincie meet 42.297,30 vierkante kilometer volgens een provinciale verordening uit 2021.

RiauPekanbaru

Verhouding fiscale draagkracht 0,747, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). 6.394.087 inwoners bij de volkstelling van 2020, het enige provinciecijfer in dit dossier dat rechtstreeks uit een volkstelling komt.

JambiJambi

Verhouding fiscale draagkracht 0,574, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). 3.404.100 inwoners in 2015, zoals een provinciale verordening het getal noemt.

Sumatera SelatanPalembang

Verhouding fiscale draagkracht 1,098, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Sedang (gemiddeld). 8.152.528 inwoners in 2017, uit een provinciale verordening.

BengkuluNiet bevestigd

Verhouding fiscale draagkracht 0,432, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). 1.984.137 inwoners volgens een provinciale verordening uit 2019. De hoofdstad staat hier niet: de instellingswet uit 1967 geldt nog, maar zowel de samenvatting als de kerninhoud is bij de wettenbank leeg en de tekst bestaat er alleen als bestand dat wij niet kunnen lezen.

LampungBandar Lampung

Verhouding fiscale draagkracht 0,798, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Sedang (gemiddeld). 34.623,80 vierkante kilometer volgens een provinciale verordening uit 2018. De hoofdstad komt uit een verordening van de stad zelf en niet uit de instellingswet, want die heeft een lege samenvatting.

DKI JakartaJakarta

Verhouding fiscale draagkracht 0,271, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). 661,52 vierkante kilometer land, en 10.277.628 inwoners in 2015. Dit is de provincie waar de hoofdstad van het land lag. Sinds een wet van 2024 heet zij Daerah Khusus Jakarta en is haar rol Pusat Perekonomian Nasional dan Kota Global, nationaal economisch centrum en wereldstad; de hoofdstadstatus gaat naar Ibu Kota Nusantara op het moment van een presidentieel besluit daarover.

Jawa BaratBandung

Verhouding fiscale draagkracht 1,413, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Tinggi (hoog). 45.340.799 inwoners in 2013, het begin van een reeks die een provinciale verordening tot en met 2018 doortrekt.

Jawa TengahSemarang

Verhouding fiscale draagkracht 1,004, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Sedang (gemiddeld). 36.742.501 inwoners in 2021 volgens het statistiekbureau, aangehaald in een provinciale verordening, op 3.254.412 hectare.

DI YogyakartaNiet bevestigd

Verhouding fiscale draagkracht 0,618, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). De hoofdstad staat hier niet. De wet uit 2012 over de bijzondere status noemt geen stad, en de wet uit 2024 over de stad Yogyakarta zegt alleen uit hoeveel districten zij bestaat.

Jawa TimurSurabaya

Verhouding fiscale draagkracht 1,444, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Tinggi (hoog). 47.963 vierkante kilometer volgens een verordening uit 2016.

Kalimantan BaratKota Pontianak

Verhouding fiscale draagkracht 0,907, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Sedang (gemiddeld). 146.807,00 vierkante kilometer volgens een verordening uit 2008, met 4.098.461 inwoners in 2005. Beide getallen zijn oud en dat staat er daarom bij.

Kalimantan TengahKota Palangka Raya

Verhouding fiscale draagkracht 0,607, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). 2.769.156 inwoners in 2020 volgens het statistiekbureau, aangehaald in een provinciale verordening.

Kalimantan SelatanKota Banjarbaru

Verhouding fiscale draagkracht 0,288, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). Voor 2021 noemen twee stukken een ander inwonertal: 4.122.576 en 4.103.719. Wij kiezen niet tussen twee getallen over hetzelfde jaar en zetten ze er allebei bij.

Kalimantan TimurKota Samarinda

Verhouding fiscale draagkracht 0,470, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). 3.426.638 inwoners. Over de oppervlakte spreken twee gouverneursbesluiten uit hetzelfde jaar elkaar tegen: 127.264,45 vierkante kilometer tegenover 16.732.065 hectare. Wij kiezen niet.

Sulawesi UtaraKota Manado

Verhouding fiscale draagkracht 0,550, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). 13.893 vierkante kilometer, met 2.436.921 inwoners in 2016.

Sulawesi TengahKota Palu

Verhouding fiscale draagkracht 0,386, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). Ongeveer 2.986 duizend inwoners; de bron rondt zelf op duizendtallen af.

Sulawesi SelatanKota Makassar

Verhouding fiscale draagkracht 0,874, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Sedang (gemiddeld). 46.083,94 vierkante kilometer volgens een verordening uit 2016.

Sulawesi TenggaraKota Kendari

Verhouding fiscale draagkracht 0,344, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). Van deze provincie hebben wij geen inwonertal en geen oppervlakte, alleen een dichtheid: 61 inwoners per vierkante kilometer in 2013.

BaliKota Denpasar

Verhouding fiscale draagkracht 1,096, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Sedang (gemiddeld). 5.636,66 vierkante kilometer. Het inwonertal dat wij vonden, ongeveer 4.446,6 duizend voor 2021, noemt de bron zelf uitdrukkelijk een projectie en geen telling. De provincie bestaat uit acht kabupaten en een kota.

Nusa Tenggara BaratKota Mataram

Verhouding fiscale draagkracht 0,598, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag).

Nusa Tenggara TimurKota Kupang

Verhouding fiscale draagkracht 0,281, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). 3.297.598,85 hectare land volgens een gouverneursbesluit uit 2021.

MalukuKota Ambon

Verhouding fiscale draagkracht 0,372, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag).

PapuaKota Jayapura

Verhouding fiscale draagkracht 0,185, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Sangat Rendah (zeer laag). Let op de datum bij de hoofdstad: het stuk waarin Jayapura zo genoemd wordt is uit 2006, dus van voor de opsplitsing van 2022 waarbij drie nieuwe Papua-provincies zijn ontstaan.

Maluku UtaraSofifi

Verhouding fiscale draagkracht 0,364, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). De hoofdstad komt uit een presidentieel besluit over het regeringsprogramma, dat Sofifi een nieuwe stad als hoofdstad van deze provincie noemt.

BantenKota Serang

Verhouding fiscale draagkracht 1,348, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Tinggi (hoog). 8.651,20 vierkante kilometer, met 11.955.243 inwoners in 2015.

Kepulauan Bangka BelitungNiet bevestigd

Verhouding fiscale draagkracht 0,306, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). De hoofdstad staat hier niet, en de reden is scherper dan onbereikbaarheid: de instellingswet uit 2000 is opvraagbaar, maar heeft een lege samenvatting, is nooit ingetrokken en bestaat verder alleen als bestand dat wij niet kunnen lezen.

GorontaloNiet bevestigd

Verhouding fiscale draagkracht 0,434, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). 11.257,07 vierkante kilometer volgens een gouverneursbesluit uit 2023. De hoofdstad staat hier niet: de instellingswet uit 2000 kregen wij nergens leesbaar, en de wet uit 2025 over de stad Gorontalo zwijgt over de hoofdstadstatus.

Kepulauan RiauTanjung Pinang

Verhouding fiscale draagkracht 0,740, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). 8.201,72 vierkante kilometer land. Het inwonertal van 2.082.785 voor 2022 komt uit het bevolkingsregister van de burgerlijke stand en niet van het statistiekbureau; dat zijn twee verschillende tellingen.

Papua BaratKabupaten Manokwari

Verhouding fiscale draagkracht 2,545, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Sangat Tinggi (zeer hoog).

Sulawesi BaratNiet bevestigd

Verhouding fiscale draagkracht 0,340, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). 16.916,02 vierkante kilometer volgens een verordening uit 2021. De hoofdstad staat hier niet. Mamuju komt in de stukken wel voor, maar alleen als plaats van ondertekening en als hoofdplaats van het regentschap Mamuju, en dat is iets anders dan de hoofdstad van de provincie.

Kalimantan UtaraNiet bevestigd

Verhouding fiscale draagkracht 0,406, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). De hoofdstad staat hier niet. De samenvatting van de instellingswet uit 2012 bevat alleen de overwegingen en geen plaatsnaam; Tanjung Selor staat in drie provinciale verordeningen uitsluitend als plaats van ondertekening.

Papua SelatanKabupaten Merauke

Verhouding fiscale draagkracht 0,163, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Sangat Rendah (zeer laag). Een van de drie provincies die in 2022 uit Papua zijn ontstaan. De wet noemt het regentschap Merauke als zetel en niet een stad.

Papua TengahKabupaten Nabire

Verhouding fiscale draagkracht 1,964, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Sangat Tinggi (zeer hoog). Ontstaan in 2022. De wet noemt het regentschap Nabire als zetel.

Papua PegununganKabupaten Jayawijaya

Verhouding fiscale draagkracht 0,422, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Rendah (laag). Ontstaan in 2022. De wet noemt het regentschap Jayawijaya als zetel, niet de plaats Wamena; wij nemen die naam daarom niet over.

Papua Barat DayaKota Sorong

Verhouding fiscale draagkracht 1,928, door het ministerie van Financiën ingedeeld als Sangat Tinggi (zeer hoog). Ontstaan in 2022, als achtendertigste provincie.

Dit dossier draagt geen landelijk inwonertal en geen reeks inwonertallen per provincie. Het statistiekbureau van Indonesië biedt zijn tabellen aan via een portaal dat voor ons niet te openen was; het bevolkingsregister van Binnenlandse Zaken is op alle geprobeerde adressen onbereikbaar. Wat er per provincie aan inwonertal staat, staat er met het jaartal erbij en komt uit provinciale verordeningen die het cijfer aanhalen. Die jaartallen lopen van 2005 tot 2022, dus die getallen zijn niet met elkaar te vergelijken en wij tellen ze niet op. Statistiekdiensten tellen periodiek opnieuw, dus vandaag zal het er iets naast liggen.

Reistijden in deze dossiers zijn schattingen op kaartafstand en geen gemeten routes. Waar we een officiële reistijd hebben nagelezen, staat die er met het cijfer en de bron bij.

Woon je al in Indonesië? Dan is niet het vertrek de vraag maar het jaar erna. Bekijk wat er in Indonesië elk jaar terugkomt: aangifte, betaling, verzekering en de meldplichten op je Nederlandse rekening.

Twijfel je nog over Indonesië?

Vergelijk met een ander land of bereken wat een maand je kost.