Verhuizen naar Bonaire, Sint Eustatius of Saba: de toegang, de zorgverzekering en de belasting in je eerste maanden

Bonaire, Sint Eustatius en Saba zijn openbare lichamen van Nederland, samen Caribisch Nederland. Je blijft er Nederlander, met een Nederlands paspoort, en toch werkt bijna alles anders dan in Europees Nederland: de toegang, de zorgverzekering, de belasting en de munt, want er wordt gerekend in Amerikaanse dollars. Deze gids volgt de drie rijksdiensten die dat regelen: de Rijksdienst Caribisch Nederland voor de toegang, Zorg en Jeugd Caribisch Nederland voor de zorg en de Belastingdienst Caribisch Nederland voor de belasting. Curaçao, Aruba en Sint Maarten zijn aparte landen binnen het Koninkrijk met een eigen toelatingsbeleid; die staan hier niet.

Als Europees Nederlander kom je vrij binnen, met een grens in dagen: ‘Dan heeft u vrije toegang tot Bonaire, Sint Eustatius en Saba tot maximaal 180 dagen per 365 dagen.’ Wie werkt, heeft minder: ‘Als u van plan bent om te werken of stage te lopen tijdens uw verblijf, geldt een maximum van 90 dagen per 365 dagen.’ Wie blijft, vraagt een document aan dat het verblijfsrecht vastlegt: ‘Wilt u langer dan 180 dagen toeristisch verblijven of langer dan 90 dagen verblijven waarbij u ook (deels) werkt/stageloopt? Dan moet u een Verklaring van Rechtswege aanvragen.’

De aanvraag loopt via de afdeling Immigratie en Naturalisatie van de Rijksdienst: ‘Voor het aanvragen van een Verklaring van Rechtswege kunt u een afspraak maken via de telefoon of e-mail.’ Wat je meeneemt: ‘U heeft bij de afspraak onder andere een ingevuld formulier Verklaring van Rechtswege nodig. In de bijlage van het formulier staat welke documenten u nog meer nodig heeft.’ De leges en de eisen aan je inkomen staan op andere pagina's van de Rijksdienst, die hier niet zijn nagelezen.

Op de eilanden geldt één verplichte verzekering, uitgevoerd door Zorg en Jeugd Caribisch Nederland, die het zo zegt: ‘Voor alle inwoners van de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Caribisch Nederland) geldt sinds 1 januari 2011 een verplichte ziektekostenverzekering.’ De volgorde is vast: ‘U kunt zich pas inschrijven voor de zorgverzekering bij ZJCN nadat u bent ingeschreven in het bevolkingsregister’. Eerst dus de inschrijving bij het openbaar lichaam, dan de zorg.

Voor de inschrijving ga je naar de balie van ZJCN met je documenten: ‘Sédula / ID-kaart. Verklaring van Rechtswege, of Verblijfsvergunning’, en wie uit Nederland komt neemt ook mee: ‘een bewijs van de beëindigingsdatum van uw Nederlandse zorgverzekering’. Hoe je die Nederlandse verzekering beëindigt, staat in de gids over je zorgverzekering bij emigratie. Wat de verzekering dekt, verwijst ZJCN naar het Besluit zorgverzekering BES: ‘Als verzekerde heeft u recht op de geneeskundige verzorging zoals die is vastgelegd in het Besluit zorgverzekering BES’.

De Belastingdienst Caribisch Nederland zegt in één zin wie betaalt: ‘U betaalt hier inkomstenbelasting als u op Bonaire, Sint Eustatius of Saba woont’. Het stelsel kent twee tarieven; voor 2026 geldt ‘29,4% over het deel van de belastbare som tot en met USD 53.198’, en over het deel daarboven wordt 38,4 procent geheven. Daarvoor gaat een belastingvrije som af van USD 21.956, en de tabel noemt een ouderentoeslag van USD 1.678. Deze bedragen komen van de tarievenpagina van de dienst, bijgewerkt op 24 december 2025.

Naast de belasting betaal je premies voor de eilandelijke volksverzekeringen, over een inkomen tot USD 38.390. De AOV, het ouderdomspensioen van de eilanden, kost 25 procent en de AWW, de weduwen- en wezenverzekering, 1,3 procent. Het werknemersdeel voor de zorg is 0,5 procent. Je Nederlandse AOW-opbouw stopt bij vertrek uit Europees Nederland; zie de gids over je AOW en emigreren.

Vijf dingen ontbreken met opzet. De inschrijving bij de afdeling Burgerzaken van het openbaar lichaam en de sédula, omdat de pagina's van de openbare lichamen voor ons niet opengingen. De leges van de Verklaring van Rechtswege en de normbedragen voor het inkomen, omdat de pagina met normbedragen een oudere periode toonde en wij geen geldig bedrag konden vaststellen. Curaçao, Aruba en Sint Maarten, omdat zij een eigen toelatingsbeleid hebben dat wij niet hebben gelezen. Wat wonen op de eilanden kost, omdat geen van de drie diensten daarover cijfers geeft. En de belastingaangifte zelf, omdat die in de gids over aangifte doen vanuit het buitenland alleen voor het Europese deel is beschreven. De zinnen hierboven komen woordelijk van de drie rijksdiensten, gelezen op 28 september 2026.