Zorg in Zweden: geen verzekering, wel een rekening per bezoek

Wie uit Nederland komt zoekt in Zweden naar de zorgverzekering, en vindt hem niet. Dat komt omdat hij niet bestaat.

De Zweedse wet legt de plicht bij de region: die moet goede zorg aanbieden aan wie binnen haar gebied woont. Er is nergens een plicht voor de burger om zich te verzekeren, en er is dus ook geen premie en geen polis. Zweden telt eenentwintig regioner, die precies dezelfde gebieden beslaan als de eenentwintig lan maar er niet hetzelfde zijn: de länsstyrelse is de rijksdienst in het lan met een benoemde landshövding, de region is het gekozen zelfbestuur op datzelfde gebied. Op Gotland bestaat geen aparte region en doet de gemeente dat werk.

Wat er wel is, is een rekening per bezoek. En omdat elke region zijn eigen tarieven vaststelt, verschilt die rekening per plek waar je woont.

Deze drie regioner dragen samen bijna de helft van de Zweedse bevolking. De bedragen gelden in 2026.

Region Stockholm. Een bezoek in de open zorg kost 275 kronen, ongeacht welke zorgverlener je ziet. De spoedpost kost 375 kronen, de spoedeisende hulp 375 tot 400. Ben je jonger dan achttien of vijfentachtig jaar of ouder, dan betaal je niets.

Västra Götalandsregionen. De huisarts kost 200 kronen als je bij die praktijk staat ingeschreven en 300 als dat niet zo is. Een andere zorgverlener dan de arts kost 50 respectievelijk 100 kronen. Een specialist in het ziekenhuis kost 300 kronen, de spoedeisende hulp 400.

Region Skåne. Zowel de huisarts als een gewoon specialistenbezoek kost 200 kronen, de spoedeisende hulp 400. Bloedprikken is er gratis.

Een ligdag in het ziekenhuis kost in alle drie 130 kronen. Dat is geen toeval: de wet topt de ligdag af op 0,0023 keer het prisbasbelopp, naar beneden afgerond op tientallen, en dat komt in 2026 uit op precies dat bedrag.

Wat je in een jaar zelf kwijt bent, is bij wet afgetopt. Dit is het deel dat een Nederlander onderschat, want het maakt de rekening per bezoek minder belangrijk dan hij lijkt.

Zorg: ten hoogste 1.450 kronen over een periode van twaalf maanden. Daarna krijg je een frikort en betaal je niets meer. Let op hoe die twaalf maanden worden geteld: de periode begint bij je eerste betaalde bezoek en niet op 1 januari. Betaal je je eerste bezoek op 13 oktober, dan loopt je frikort tot en met 12 oktober het jaar erop.

Medicijnen: ten hoogste 3.800 kronen over eveneens twaalf maanden. Dat maximum bereik je wanneer de totale medicijnkosten voor korting op 7.117 kronen staan. Voor kinderen onder de achttien zijn medicijnen binnen die regeling gratis.

Beide bedragen staan in de wet als een breuk van het prisbasbelopp, het bedrag waarmee Zweden zijn sociale regelingen indexeert. Ze bewegen dus elk jaar mee. Voor 2026 staat het prisbasbelopp op 59.200 kronen.

Op veel plaatsen, ook op de site van de Zweedse uitvoerder zelf, staat voor medicijnen nog een bedrag van ruim negenentwintighonderd kronen. Dat is niet het bedrag dat voor jou geldt.

Het is een uitstervende overgangsregeling voor mensen van wie de twaalfmaandsperiode voor 1 juli 2025 begon; die perioden liepen uiterlijk op 30 juni 2026 af. Wie nu in Zweden aankomt, valt onder het bedrag dat uit de wettelijke formule volgt: 3.800 kronen.

Zweden legt zijn wachttijden vast in een regeringsbesluit, en de termijnen zijn concreet.

Nul. Contact met de eerstelijnszorg krijg je op dezelfde dag dat je erom vraagt.
Drie. Een medische beoordeling door bevoegd personeel in de eerste lijn volgt binnen drie dagen.
Negentig. Een bezoek aan de specialistische zorg volgt binnen negentig dagen na de verwijzing.
Negentig. Een besloten behandeling of operatie begint binnen negentig dagen na dat besluit.

Wordt een termijn niet gehaald, dan moet de zorgaanbieder je helpen aan een plek waar de wachttijd korter is. De garantie geldt niet voor onderzoeken als rontgen, bloedprikken en tests.

Een oudere verordening met een termijn van zeven dagen in de eerste lijn circuleert nog online. Die is per 1 april 2017 ingetrokken; gebruik hem niet.

De wet verplicht de region om de eerstelijnszorg zo in te richten dat iedereen zelf zijn zorgaanbieder kan kiezen en recht heeft op een vaste artscontactpersoon. De patientwet voegt daaraan toe dat je die keuze ook buiten je eigen region mag maken.

Je schrijft je in bij een vårdcentral, en die inschrijving hebt gevolgen voor je rekening: in Västra Götaland betaal je als ingeschrevene 200 kronen bij de arts en als niet-ingeschrevene 300. Het loont dus om die inschrijving meteen te doen en niet pas als je iets mankeert.

Tandzorg loopt niet via de region maar via een landelijke regeling bij de uitkeringsinstantie. En daar zit een wijziging in die vrijwel nergens is doorgevoerd.

Gratis tandzorg loopt tot en met het jaar waarin je negentien wordt. Niet tot drieëntwintig. Dat is per 1 januari 2025 gewijzigd en het staat woordelijk in de Zweedse tandzorgwet. Bijna elke Nederlandstalige emigratiepagina noemt nog de oude grens.

Daarna krijg je een jaarlijkse tandzorgbijdrage: 600 kronen vanaf het jaar waarin je twintig wordt tot en met het jaar waarin je drieëntwintig wordt, 300 kronen van vierentwintig tot en met vijfenzestig, en weer 600 kronen vanaf zevenenzestig. De wet koppelt die laatste groep aan de richtleeftijd voor pensioen en niet aan een vast getal, en over zesenzestigjarigen spreken de gelezen pagina's zich niet eenduidig uit; dat zeggen wij er dan ook bij in plaats van te kiezen.

Daarnaast is er een aftopping: over een jaar betaal je de eerste 3.000 kronen zelf, daarna de helft van het deel tussen 3.000 en 15.000 kronen, en daarboven vijftien procent.

Het addertje. Die vergoeding wordt berekend over het referenspris en niet over wat je tandarts vraagt. Rekent je tandarts meer dan het referenspris, dan betaal je dat verschil volledig zelf. Vraag dus vooraf naar een begroting.

Bij de immigratiedienst hoef je niets te doen: wie verblijfsrecht heeft, hoeft geen contact op te nemen. Tot drie maanden mag je met een geldig paspoort of identiteitskaart in Zweden zijn zonder verdere eisen; daarna moet je werken, een bedrijf hebben, studeren of over voldoende middelen beschikken.

Wat je wel doet is je melden bij de belastingdienst voor de folkbokföring, als je van plan bent minstens een jaar te blijven. Daaruit volgt het personnummer. Blijf je korter, dan krijg je een samordningsnummer: dat is er voor mensen die niet zijn ingeschreven, en in dat nummer wordt bij de geboortedag zestig opgeteld. Een aanvraag daarvoor kan tot veertien weken duren voordat er iemand naar kijkt.

In de tussentijd. Met je Europese zorgpas krijg je noodzakelijke zorg tegen het gewone patienttarief. Dat is minder dan de volle dekking van een ingezetene, maar het dekt wel meer dan alleen spoed: ook controles, zwangerschapszorg, bevalling en zorg voor een chronische aandoening vallen eronder, zodat je je verblijf niet hoeft af te breken.

Zonder inschrijving en zonder zorgpas betaal je de volle prijs. In Stockholm kost een bezoek aan de spoedeisende hulp dan tussen de 5.200 en 7.400 kronen. Neem je zorgpas dus mee, ook voor een verkenningsreis.